Tuesday, 14 November 2017

पेपरवेट

काही करून काय होणार आहे किंवा काहीही न केल्याने काय होणार आहे, अशा प्रश्नांची उत्तरे जेव्हा "काही नाही" वर येऊन ठेपतात तेव्हा एक रिकामपण दाटतं, शुद्ध रिकामपण. नखात, काळजात, मनात, उरात, देहात, घरात... फक्त रिकामपण. एक अशी पोकळी जिथलं गुरुत्वाकर्षण एकाएकी संपतं आणि आपली पावलं तरंगू लागतात. आपल्यावरचा आपल्या अपेक्षांचा पेपरवेट आपणच अचानक काढून घेतल्यानंतरची अवस्था.
-बागेश्री

Monday, 13 November 2017

तुला जायचं असेल तर...

तुला जायचं असेल तर
समूळ निघून जा
अंगा खांद्यावर,
नव्या पालवीवर
वाळल्या फांदीवर
कुठलीही खूण न ठेवता जा
सावरून घे
किना-याची लाट
लपालपता फेस
भूरभुरले केस
काठाशी आलेली
शिंपली घेऊन जा
हाताशी आलेली
गुपितं घेऊन जा
घेऊन जा
प्रत्येक आठवण
मंतरलेले
कित्येक क्षण
पुसट पुसट पाऊलखुणा ने
ओंजळीतलं पाऊसपाणी ने
लपेटलेली रात्र ने
उसवलेली गात्र ने
डोळ्यांतलं पाणी,
आठवणीतली गाणी
उनाड गप्पा
भीतीचा धप्पा
घेऊन जा ती संध्याकाळ
ती हुरहुर
नुसत्या चाहुलीने
पेटणारे काहूर
सारं सारं बांधून घे
तुझ्यासोबती सारं ने...
जायचंच असेल तर असा जा
पाटी कोरी करून जा
-बागेश्री

Sunday, 12 November 2017

वलय

स्वतःच्या वलयाने ओतप्रोत भारावलेल्या व्यक्तीसोबत संवाद घडूच शकत नाही. त्याच्या वलयाचं अभेद्य कवच त्याच्याभोवती असं बळकट असतं की, तो आतून बाहेर तर पाहू शकतो परंतू वलय भेदून स्वतःकडे पाहण्याची दृष्टीच त्याने हरवलेली असते. जिथे स्वतःचा स्वतःशी सुसंवाद नाही, तिथे बाहेरच्यांचा आवाज आतवर जाईल कसा.
           आपला प्रत्येक शब्द त्याच्या वलयाला भिडून आपल्यावरच आदळत असल्याने आपल्याला आपलेच शब्द निष्प्रभ वाटू शकतात. म्हणून अशा व्यक्तींना आपल्या ठेवणीतलं काहीही  सुपूर्द करू नये. शब्दही नाही, मौनही नाही!

-बागेश्री

पुरावा

जिथे मला तू भेटला होतास
त्या किनाऱ्याशी,
त्यातल्या वाळूत
मी खुपसणार आहे
माझे डोळे
आणि काढणार आहे शोधून
नेमकं काय घडलं होतं
त्या क्षणी की ज्यामुळे
तुझ्या पावलांना
माझ्या दिशेने
साद आली..!!

नक्कीच काही कणांवर
चिकटून राहिला असेल
अबोल पुरावा, अजूनही!

येईन मी त्यांना घेऊन
माझ्या चिमटीत धरून
कारण
त्या चार कणांनी
इतर कुणाचाही
पुरावा होण्याचं टाळलंय 
असं, नुकतंच कळलंय!

-बागेश्री

उंदीरायण

आमच्या घरात एक उंदीर शिरला. तो फारच Happy- Go- Lucky स्वभावाचा होता. आनंदाने चूं चूं असे गाणे गात तो घरभर हिंडायचा. खेळायचा. खाऊन पिऊन सुखी रहायचा. लपाछपी हा त्याचा अत्यंत आवडीचा खेळ. त्याच्या दृष्टीला बहुधा प्रकाशाचा त्रास होता. दिवसापेक्षा रात्री तो अधिक चपळ वावरू शकायचा. आधी तो फार धीट नव्हता. पण आमच्या घरातली माणसं कनवाळू आहेत हे त्यालाही पटले आणि तो आम्हाला वॉशिंग मशिनच्या खालून ते सोफ्याच्या सांधीत असे धावून दाखवू लागला. तो बहूधा अटेंशन सीकर सुद्धा असावा. कारण "अले, लब्वॉड किती चान पलतो ले" असे आम्ही कुणीच कौतुक न केल्याचा राग, तो सोफा इत्यादि कुरतडून व्यक्त करायचा. राग आला की कुरतडावे असे त्याचे स्वभाव वैशिष्ट्य होते.

                   त्याला टिव्हीवर कौटुंबिक चित्रपट पहायला फार आवडायचे. आम्ही दर रविवारी सिनेमा पहात असता, लाईट बंद होताच, तोही सोफ्याआडून टिव्ही पहायचा. सहसा जुने चित्रपट, त्यातून अधे मधे भरमसाठ जाहिराती. तीन तासांच्या वर सिनेमा चाले. भूक लागणे साहाजिकच .. 
तेव्हा हा आमच्या कुणाच्याही पायात न येता. आम्हाला जराही त्रास न देता किचन मध्ये जायचा. लहान- सहान गोष्टींचे त्याला मुळातच फार कुतूहल असल्याने  "ओट्यावर काय बरे झाकून ठेवलेय" म्हणत झाकण्या सरकायच्या. आता त्यात थोडीफार खुडबुड होणारच. पण आमच्या साबा (सासूबाई) पडल्या जुन्या काळातल्या! त्यांना खुडबूड सहन व्ह्यायची नाही. त्या किचनमध्ये जाऊन भस्सक्कन लाईट लावायच्या. त्याला होता प्रकाशाचा त्रास! तो भर्र्कन अंधा-या खाऊच्या ट्रॉलीत शिरायचा. त्यात साबा त्याला रागाच्या भरात बरेच उणेदुणे बोलित. तोही रागाच्या भरात चिवड्याची बॅग कुरतडे, त्वेशाने बिस्किटेही फोडी. अशात-हेने शीघ्रकोपी साबा आणि शीघ्रकोपी तो एकही चित्रपट संपूर्ण पहात नसत. 

             .... एकेदिवशी दुपारी, आम्ही नेहमीप्रमाणेच त्याचे "अले, लब्वॉड..." कौतुक न केल्याने, त्याने चक्क साबुंची महत्त्वाची फाईल कुरतडली. आता इतका गुणी उंदिर, जरातरी शिकला सवरला असेल असा माझा समज होता. पण म्हणतात ना रागावर नियंत्रण नसले की आपण आपलेच नुकसान करून घेतो. साबु रागाच्या भरात बाहेर गेले. येताना वड्या आणल्या. आणि त्याच्या आवडीच्या जागी ठेवल्या. 

                    "शनिवार नंतर रविवार " या प्रसिद्ध उक्तीप्रमाणे बरोब्बर दुसरे दिवशी रविवारची सकाळ होती. उशिरा उठणे, घर आवरणे या व्यापात
 दिवसभर काही लक्षात आले नाही पण संध्याकाळी सिनेमा पाहताना, स्वयंपाकघरात काहीच खुडबूड झाली नाही! साबा- साबुंनी  शांतपणे चित्रपट संपूर्ण वगैरे पाहिला. कुठे खुसफूस नाही की पळून दाखवणे नाही. सोमवार सकाळीही कुठेच महाशयांच्या खाणाखुणा नाहीत. न कुठल्या कोप-यातून चूं चूं ची गुणगुण आली. माझ्या हातची करपली पोळी आणि खारट भाजीच त्याला प्रिय असावी. वड्यांची चव न आवडून रागाच्या भरात तो कुठेतरी निघून गेला असा मी निष्कर्ष काढावा हे मात्र नियतीला मान्य नसावे.
                          
                       ऑफिसमध्ये गेल्या गेल्या काही उत्तम रटाळवाण्या मिटिंग संपवून जागेवर आले.  जागेवरच चहा मागवला. आणि बिस्किटे काढण्यासाठी सॅक मध्ये हात घातला तो फोडलेली बिस्किटे! आणि मागोमाग टुण्ण्कन उडी मारत महाशय बाहेर आले. मी त्याच्या चांगल्याच ओळखीची असले तरी बहुधा चहा घेऊन आलेला पँट्रीवाला ओळखीचा नसल्याने तो त्याला 'पहा पहा, माझे अंग कित्ती लवचिक' असे दाखवत टेबल पार्टिशियनच्या बारीक फटीतून पसार झाला. पँट्रीवाल्याने "अले लब्वॉड..." न केल्याने संभाव्य धोक्याची मला कल्पना आलीच. आणि मी मात्र काहीही न पाहिल्यासारखे कंप्यूटरमध्ये डोके घालून चहाचे भुरके घेऊ लागले. पँट्रीवाला तिथून केव्हा निघून गेला, ते काही आता आठवत नाही.  

-बागेश्री
28th Oct'17

(Caricature/ Illustration by Sh. Guru Thakur) 




वचन

'राधे, तू सर्वस्व आहेस'
या तीन शब्दावर
जन्म पणाला लागले कान्हा!
माझा माझ्यावर
अधिकार राहिला नाही
माझे म्हणून माझ्यात काहीच उरले नाही
तुझी, तुझी होऊन गेले..

तू व्यस्त राहिलास
जनपदाच्या प्रवासात..
धर्म कर्तव्यात,
कर्म प्रवाहात,
मी जगत राहिले
माझं जगणं...
तुझ्याशिवाय,
माझ्यावाचून!

कधीतरी
कुठेतरी
गाठ मला
आणि
या पोकळ वेणूत
सर्वस्वाची फुंकर घाल कान्हा..
कर मुक्त
कोंदलेले सूर,
घेऊ दे त्यांना
मोकळा श्वास!
फक्त यावेळी मात्र
सांगू नकोस त्यांच्यावर
कुठलाही हक्क ...!

तुझ्या वचनात
पुन्हा एकदा
अनंत काळासाठी अडकलेलं
आता सोसता यायचं नाही, कृष्णा...

-बागेश्री

Sunday, 5 November 2017

Be Present, In Present

आपल्या मनाच्या परासदारी भुतकाळ आणि अंगणात भविष्यकाळ! आपण वर्तमानाच्या सडपातळ उंबरठ्यावर उभे राहून, सतत भविष्याचा तरी वेध घेऊ पाहतो नाहीतर फावल्या वेळात मागील अंगणात जाऊन वाळलेला पानं- फुलं तरी वेचत राहतो.
 साहजिकच. निमुळत्या अर्ध्या फुटाच्या उंबरठ्यावर रमत नाही आपण. कारण तिथे फक्त पाय ठेवण्यापुरती जागा असते. रमायला ऐसपैस अंगणच लागतं.

 भविष्याकडे मुख करून. भुतकाळाकडे पाठ करून. जोवर सर्व जाणिवा सजग ठेवत उंबरठ्यावर आपण ताठ उभे राहू शकत नाही, त्याक्षणाला निव्वळ उंबरठ्याचेच, उंबरठ्यापुरतेच होऊन जात नाही तोवर जगण्यातच आपला प्रवेश झाला नसल्याचे समजावे. तोपर्यंत घडून गेलेला भूत किंवा न घडलेल्या भविष्याची चिंता वाहणारे आपण निव्वळ  एक जिवंत कलेवर आहोत.

-Bageshree