Thursday, 22 February 2018

संन्यस्त

माझ्यामधला वैरागी
नेसत नाही भगवी वस्त्रे
चढवत नाही लाकडी खडावा
नाही झोपत जमिनीवर
की जगत नाही,
झाडपाल्यांवर!

स्वच्छ नेटका
शांत स्तब्ध
स्वमग्न
खांद्याला रिकामी झोळी
अडकवून मात्र
करत राहतो मुसाफिरी,
या दुनियेची..
तो जगतो, फक्त
आत्ताचा क्षण! कारण
त्याने टाकूनच दिलाय
उद्याचा घोर
कालची काजळी
आणि भिरकवलेय कधीच
पाठीवरले ओझे षड्रिपूंचे...
रिकामी झोळी
रिकामीच राखण्याचे
व्रत तेवढे घेऊन,
राहतो करत मुसाफिरी...!
माझ्यामधला वैरागी
-बागेश्री

Sunday, 18 February 2018

गारठा

आपण हात पुढे करून
अलगद घ्यावे उतरवून
आपल्या लाडक्या व्यक्तीला,
आपल्या भावनेत...
आणि मग
द्यावी लोटून
ती भावनेची होडी
आपल्याच अस्तित्वाच्या
मुग्ध डोहात....
....त्या व्यक्तीनेही
करावा मुक्त विहार
हाकावी होडी बिनदिक्कत
नि घ्यावी जाणून डोहाची
शांतता, स्तब्धता
प्रत्येक तरंग
अंतरंग!
जणू व्हावे
पाण्याशी
एकजीव
एक रंग...
या विचाराने गर्द
शहारा उठला अंगभर
मोडली तंद्री अन्
वेळेचे भान आले झपकन..

तत्परतेने
स्वतःची शाल
माझ्याभोवती लपेटत
आलेला शहारा टिपत,
ती व्यक्ती काळजीने पुटपुटली
"आज गारठा जरा जास्तच आहे, नाही का....."

-बागेश्री

Tuesday, 6 February 2018

तुला जायचं असेल तर...

तुला जायचं असेलच तर समूळ निघून जा अंगा खांद्यावर, नव्या पालवीवर वाळल्या फांदीवर कुठलीही खूण न ठेवता जा.. सावरून घे, किना-याची लाट लपालपता फेस धडाडते उर भूरभुरले केस.. काठाशी आलेली, शिंपली घेऊन जा हाताशी आलेली गुपितं घेऊन जा.. घेऊन जा प्रत्येक आठवण मंतरलेले कित्येक क्षण पुसट पुसट पाऊलखुणा ने ओंजळीतलं पाऊसपाणी ने लपेटलेली रात्र ने उसवलेली गात्र ने डोळ्यांतलं पाणी, आठवणीतली गाणी उनाड गप्पा भीतीचा धप्पा घेऊन जा ती संध्याकाळ ती हुरहुर नुसत्या चाहुलीने पेटणारे काहूर सारं सारं बांधून घे तुझ्यासोबती सारं ने... जायचंच असेल तर असा जा पाटी कोरी करून जा -बागेश्री
13 Nov 2017

Sunday, 28 January 2018

तू कधी इतके थर येऊ दिलेस, स्वतःवर?

एकटेपणाचे, अस्वस्थतेचे पापुद्रे सोलत सोलत गेल्यावर खाली सापडतं बुजून गेलेलं मन.
कधी त्याने इतके थर येऊ दिले स्वतःवर? उत्तर चाचपडताना आठवतं...
कधी काळी मनाने गुणगुणलेले गीत. "मेरे हमसफर, मेरे हमसफर, मेरे पास आ. मेरे पास आ. हमे साथ चलना है उम्रभर...." त्याने दिलेले हे घट्ट अ‍ॅशुरन्स लाथाडून कुणी निघून गेले तेव्हापासून त्याने हे थर दाटू दिले असावेत...

आपण कोण.. कुणासाठी आपण काय काय करतो
हे समजून न घेणा-यांमुळे येत गेलेला एकटेपणा.

आपण जे आहोत. ते सिद्ध करण्याच्या अखंड प्रयत्नात
वाढत गेलेली अस्वस्थता.

अशी अनेक पुटं जगणं देत जातं. आपणही ती बिनबोभाट दाटू देतो.

जाणिवा जाग्या नसतात तेव्हा साचत जातात हे पापुद्रे .मनावर. आयुष्यावर. झाकून टाकतात आपली नजर. बंद होतं दिसणं आर- पार.
पण एक क्षण येतोच. एक प्रकाशकिरण घेऊन. जो जुमानत नाही कुठल्याच दॄष्य- अदॄष्य पडद्याला आणि पोचतो मनापर्यंत. खोल. आणि विचारतो त्याला-
"तू कधी इतके थर येऊ दिलेस, स्वतःवर?"

आणि सुरू होतो आत्मशोधाचा प्रवास . निर्विकारपणे....
एक एक पापुद्रा सोलताना... तो प्रत्येक पापुद्रा किती व्यर्थ होता. किती खोटा होता. आणि आपण त्याला अवाजवी महत्व देऊन का राखले इतके दिवस असे वाटू लागते. आपण कोण.. हा शोध आपल्यापुरता मर्यादित होतो तेव्हा जगापुढे सिद्ध करण्याचा अट्टहासच संपतो!! आपोआप गळून पडतात सगळे थर कारण, आता ते आपल्यालेखी फोलपटं होऊन गेलेली असतात. मन अलगद सुटतं नकोशा ओझ्यातून. मोकळं होतं.
              त्याने मोकळा श्वास घेणे, ही आपली गरज आहे. हे कळण्यासाठी तरी, किमान एकदा करावा त्याला हा प्रश्न. प्रेमाने. काळजीने.  की बाबा रे "तू कधी इतके थर, येऊ दिलेस स्वतःवर?"
         कधी कधी विचारलं जाण्याची वाट पहात सरून जातं आयुष्य. एका प्रश्नाने ते बोलतं होऊ शकतं. त्यालाही झुगारून द्यायचे असतात नकोसे पापुद्रे पण त्याला गरज असते विचारलं जाण्याची...

शेवटी मनालाच उद्देशून येतील शब्द -
"मेरे हमसफर, मेरे हमसफर, मेरे पास आ. मेरे पास आ. हमे साथ चलना है उम्रभर...."

-बागेश्री

Saturday, 13 January 2018

नेमेची येतो, मग हा हिवाळा.....

.... आणि मग पळत्या थंडीतले उन अंगाला चटकेपर्यंत अंगणात किंवा गच्चीत बसून नुकते धुतलेले केस वाळवत बसायचे. केसातून गालावर येणारे कवडसे अनुभवत, शिकेकाई किंवा रिठ्याचा घमघमाट श्वासात भरून घ्यायचा. आणि कानावर आईची हवीहवीशी "तिळपोळी झालीय बरंका गरमागरम" हाक पडायची.... ही त्या दिवसांची गोष्ट!

             मातीच्या बोळक्यांतून, टहाळाचे दाणे, साखरेचे काटे अंगावर उठलेले रंगबिरंगी तिळ, तिळाच्या रेवड्या आणि तिळ गुळाच्या पोळीचा नैवेद्य बाप्पाला झोकात दाखवला जायचा. भाजी- बाजरीची भाकरी- लोणी- ठेचा- मठ्ठा आणि तिळाच्या पोळ्या असा सरंजाम घेऊन,  घरातली सगळी टाळकी आंडीमांडी घालून, एकत्र मिळून जेवणावर ताव मारायची. पानात पातीचा कांदा आवर्जून असतानाही काकाला मात्र बुक्की मारून फोडलेला कांदाच खाण्याची हुक्की यायची आणि घरातल्या शेंडेफळास, "जा रे परडीतला कांदा आण एक" अशी आज्ञा सुटायची. तेही उत्साही तुरूतुरू आज्ञापालन करून आपले स्थान ग्रहण करताना पाण्याचा ग्लास (धक्का लागून?) न चुकता उलटा करायचे आणि ते पाणी आवरण्याचा साग्रसंगीत कार्यक्रम पार पडायचा. विस्कळीत झालेले सारे पुन्हा सावरून, मंडळी गमती- जमती करत जेवायला बसायची!
         
 जेवणावर यथेच्छ ताव मारून (प्रत्यक्षात फक्त गुळपोळी चिवडून) बारक्यांची गँग खाली खेळायला उतरली की मग मोठ्यांच्या ख-या गप्पा रंगायच्या. सकाळपासून झालेल्या दगदगीवर या गप्पांचा उतारा असयाचा. एकमेकांना आग्रह करत यांचे तासभर जेवण चालायचे. ती मैफिल पाहण्याचा मोह मला कधीच सुटला नाही. मोठ्यांचे एक वेगळे रूप त्या पानावरच्या गप्पांमध्ये मी पाहिलेय. त्यांनी पाणी आणून दे, किंवा एखादी चटणीच आणून दे निमित्त करून मी तिथे रेंगाळायचे. मोठ्यांना असे रिलॅक्स असताना पहात रहायचे. त्यांच्या गप्पा कळत नसल्या तरी, या एकमेंकांमध्ये किती घट्ट प्रेम आहे, याची जाणिव आनंदी करायची. सण वाराला सारे जमून असे निवांत होताना पाहणे, म्हणजे सुख होतं.
              जेवणानंतर मागचे आवरतानाही, यांना बोलायला विषय पुरायचे नाहीत. एका विषयावरून दुस-या विषयावर काय सहज यांची गाडी घसरायची. त्या विषयाला स्पीड येईस्तो तिसरेच काही सुरू व्ह्यायचे. आई, काकू, वहिनी एक ट्रॅक तर बाबा, काका, दादा दुसरा. तरीही यांचे ट्रॅक अचानक कुठेतरी एकत्र येऊन सगळेच एका विषयावर बोलू लागायचे. हे समीकरण फार गंमतशीर वाटायचे.
               सगळी चकाचक आवरा आवर झाली, की- खाली सतरंजी टाकून गप्पांचा फड अजूनच रंगायचा. पान सुपारीचे डबे उघडत, भरल्या पोटी, कुणी कुठे, कुणी कुठे आडवे होत बोलत रहायचे. हे गप्पांचे आवाज दबत दबत हलकेच घोरण्याचे सूर आल्याशिवाय सण साजरा झाल्याचे वाटायचे नाही. मी ही आईच्या उबेला सुशेगाद निजून जायचे.
                   चारच्या फक्कड चहाला पुन्हा घरभर वर्दळ होऊन जायची. सणा वाराची सुटी अशी भरगच्च पार पडायची.

        आता एकत्र कुटुंब नसली तरी कुणी कुणाकडे फारसे जातही नाहीत. न्युक्लीअर फॅमिलीमुळे तर सण वार ज्याच्या- त्याच्या घरी. इन मिन, हम दो हमारा एक, इतक्यातच सण साजरे. चटकन जेवून, पटकन आवरून जो तो आपला मोबाईल घेऊन बसतो.
पुर्वी खरे तर मने इतकी मोठी होती की उणदुणं मिटवायला, संक्रातीची वगैरे वाट पहावी लागत नसे. आता माणसंच माणसांपुढे क्वचित येतात.  राग- लोभ सारे व्हर्चुअल!  त्यात सणावाराला व्हॉट्सअ‍ॅपवर शुभेच्छा पाठवल्या की, "मी दिल्या बाबा शुभेच्छा" हे समाधान पांघरूण दुपारी गाढ निजून जायला होते......

दररोजच्या जगण्यात बदलत काहीच नाही आणि मागे पाहिल्यावर सगळेच बदलून गेलेय असे वाटत राहते. तव्यावरच्या तिळाच्या पोळीला सुटलेल्या नॉस्टॅलजिक घमघमाटाने मला त्या दिवसात चक्कर मारून आणली, एवढे मात्र खरे!

-बागेश्री

Saturday, 6 January 2018

कूस

तुला कुशीत घेण्यासाठी हात पुढे केले,
त्या भरल्या डोळ्यांतली असहाय्यता
पाण्यासोबत हलके पुसली
तेव्हा, किती मधाळ हसलीस!
ते म्हणाले-
ही पहिल्यांदा अशी हसलीय
तुला माहिती नव्हतं म्हणे, जगणं म्हणजे काय...
कसे माहिती असणार गं,
केवढी चिमूरडी तू!
पण भूक माणसाला अवेळी मोठं करते बाळा

तशीच मोठाली इवलीशी तू
माझ्या कुशीत आलीस
आणि माझी कूस मात्र मोठी
फार मोठी झाली!

-बागेश्री

Saturday, 30 December 2017

HAPPY NEW YEAR

घडाळ्याचा काटा एका तालात, २४ तासांचा ठेका धरत, आपली आवर्तने पुरी करत फिरत राहतो. आणि एका क्षणी जाणिव होते की "संपले हे ही वर्ष"!
दररोजच्या घडामोडींचा हिशेब करण्याची सवय नसलेले मन, या क्षणी मात्र वर्षभराचा लेखा- जोखा घेऊ लागते. काय मिळवले, गमवले चा हिशोब. या हिशेबात, शिल्लक काहीही येवो. अनुभवाच्या साठ्यात भर पडली, हे सालाबादाप्रमाणे मान्य होते आणि काही नकोसे प्रसंग येऊन गेले असल्यास 'देवा येत्या वर्षांत काही दिलेस नाहीस तरी चालेल परंतू आहे ते  हिरावू नकोस' इथवर मन येऊन ठेपते.
                    आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांत आपण वेगवेगळ्या काट्यांना बांधलेलो असतो असं मला वाटतं. सेकंद काट्याला बांधलेलो असताना, बेभान- वेगवान आयुष्य जगत असतो तेव्हा या हिशोबांत गुंतण्याइतकाही वेळ नसतो. जरासे स्थैर्य तुम्हाला मिनिट काट्याला बांधून जाते आणि आयुष्यात काय घडते आहे, हे पाहण्याची सवड होऊ लागते.
   सरणारे वय, जेव्हा तुम्हांलाहळूच  तासकाट्याला बांधून जाते, तेव्हा मंदगतीने सरणारा वेळ अगदी दिवसागणिक का लेखा- जोखा घेत रहायला लावतो.

आज या क्षणाला, आपण यांपैकी कुठल्याही काट्याच्या टोकाला बांधलेले असू, आपणा सर्वांना जो मध्यबिंदू ताकदीने फिरवतोय, त्याचे नाव आहे "पुढच्या क्षणी काय?" ज्याचे उत्तर कुठल्याच काट्याकडे नाही, कुठल्याच टोकाकडे नाही. त्यामुळे वाटतं की आपल्याला खरी देण आहे ती फक्त "आज" ची! या क्षणाची.

काटे बदलत राहतील, कॅलेंडर बदलत राहतील,  ताजा उरेल तो फक्त - "आज".
आयुष्यात घडून गेल्या त्या घटना होत्या. घडणार आहेत, त्या घटना ठरतील.

देवाजीच्या बटव्यातून जगायला मिळालाय तो फक्त, आपल्या हक्काचा एक "आज"! लेखा जोखा संपवून तो "आज" मात्र सिलेब्रेट करत रहावा.
येत्या वर्षी तुमच्या आयुष्यात येणारा दररोजचा "आज" तुम्हाला खूप समाधान देणारा ठरो! 
या शुभेच्छेसह- नववर्षाभिनंदन!

Happy New Year!

-बागेश्री

Monday, 25 December 2017

आजीमाय

लग्न कार्याशिवाय माझं माझ्या आजोळी, नांदेडला जाणे होत नाही.
असेच दीड- दोन वर्षांपूर्वी, मामे- भावाच्या लग्नाला गेले असता, काहीतरी छोटे मोठे सामान आणायची लिस्ट मामींनी हाती दिली. आम्ही बहिणी दुपारचे टम्म जेवून बाहेर पडणार इतक्यात "पिंके, बाहेर चाल्लीस की?" हाक आली. आमची आज्ज्जी आज ९२ वर्षांची असली तरी नजर, आवाज, सारे खणखणीत आहे. तिचा डोळा लागलाय असा माझा अंदाज होता. पण हाक आल्यावर दार ढकलून तिच्या खोलीत गेले. थंडीचे दिवस असल्याने रग ओढून पडली होती. तिची रूम, उबदार छान. "हो आज्जी, थोडे फार सामान आणायचेय, डिझायनर मुंडावळी पण, तुला काही आणू काय?" अगदी अपेक्षित प्रश्न विचारला गेल्याचं समाधान दाखवत, ती उठली.
मला वेसलीन ची डब्बी आणुन देतीस? - भाबडेपणे विचारत
देते की. अजून काही आणायचे आज्जी?
कोणती आणतीस?- पुढचा प्रश्न!
(आता आज्जीला पेट्रोलियम जेली लागणार अशी माझी स्पष्ट समजूत)
मला माहितेय. आणते बरोबर
(पण मला सवड न देता)
नको थांब. माझं ते कपाट उघड. हाताशी एवढी पोरं आहेत पण कुणालाही सांगितलं की उगं आपलं मेणासारखं कैतरी आणून द्यायलेत (हीच ती पेट्रोलियम जेली!). ती माझी कपाटातली बाटली ने. तश्शीच आणून दे मला.
(मी कपाट उघडेस्तोवर. इकडे लाखोली....)
ह्यांना कुणाला कळना. अर्ध लक्ष कुठे राहते की. मला तेच वेसलीन लागते. ह्यांनी स्वतःचं संपवतेत, माझं वापरतेत. पिंकी आमची मुंबैची. आणती बरोब्बर. (माझं नाक लगेच वर)

मी कपाटातली बाटली काढली. ते वॅसलिन- बॉडी व्हाईटनिंग- मॉइश्चराईजर होते. मार्केट मध्ये उपलब्ध असलेल्या सर्व आकारांपैकी सगळ्यात मोठी बाटली. तिला स्वतःला तेच लोशन हवे व घरातल्या इतरांनाही तिला पुरवठा करावा लागत असल्याने, मोठीच बाटली हवी होती.
मी म्हटले,
ही अशी पाहिजे ना तुला, आणते मी.
पण लगेच,
बाटली नेतीस की? ने उगी.  दुसरी आणू नकोस. मला हीच पाहिजे.
हो आज्जी. आले लक्षात. तुला अगदी अशीच आणून देते
त्यावर
पैसे आहेत की तुझ्याकडे? (मी तिकडे रिलायन्सला सिनिअर मॅनेजर वगैरे)
हो हो आहेत
बरं आण
तिच्या अंगावर रग टाकून, दार ओढताना
बरं पिंके
हे ने... (माझ्या हाती १०० ची नोट देत)
तुझ्यासाठी पण घे, काही टिकली पावडर वगैरे
हो आज्जे, सो स्विट! (तिच्या गळ्या पडत)
बरं, जा माय. उशीर करू नका. कार ने जा, कार ने या. जेवलीस की?
हो हो...

तिला बाय करून निघाले, येताना तिला हवे तेच मॉइश्चराईजर जम्बो पॅक आणले. यावर खुष होऊन तिले मला नाजूक झुमके गिफ्ट केले. (ती  नेहमीच काहितरी देत असते, हे असे फक्त बहाणे पुढे करते)

तिने दिलेले ते झुमके, कुठल्याही ट्रेडिशनल ड्रेसवर, साडीवर फार सुंदर दिसतात. मला कायम तिच्या सौंदर्यदृष्टीचं कौतुक वाटत आलंय. कुठल्याही गोष्टी ती अत्यंत चोखंदळपणे निवडते. तिच्याकडे, तिच्या घरात असलेल्या गोष्टी निर्विवाद सुंदर असतात. त्या निवडीचं मला अमाप नवल आहे.
         तिने आजोबांच्या मागे, त्या घराला कणखरपणे आकार दिलाय. तिच्या कुटूंबाचा पसारा फार मोठा असूनही, आज तिची मुले- नातवंड सारे फार यशस्वी लोक आहेत. ये यश सर्वस्वी तिचं आहे. म्हणूनच आजही तिच्या शब्दाबाहेर जाण्याची कुणाचीच प्राज्ञा नाही....
           तिच्या वागण्यातला "स्पेसिफिक" गोष्टी, स्वतःच्या स्टाईलमध्येच हवे असण्याचा अट्टहास, कुणाकडून काय काम करून घ्यावे या बाबतीतली तिची परखड नजर, नक्कीच या यशामागचं रहस्य आहे, असं मला वाटून गेलं.

आज मी तयार होताना तिने दिलेले झुमके घातले, तेव्हा तिची आठवण फार तीव्रतेने आली त्यात माझी मॉइश्चराईजरची बाटली फुस्सुक फुस्सूक करून संपल्याने, हा प्रसंग जशास तसा आठवला....

-बागेश्री






Thursday, 21 December 2017

Silence!

मी करून पाहिला आक्रोश
बोलून दाखवल्या अपेक्षा, गरजा
मला वाटलं कान आहेत
माझ्या भोवताल
पोकळ..
ज्यातून जातील शब्द आत
फुटेल संवेदनांना
पाझर...
पण
माझ्याच अंगावर कोसळला माझा आक्रोश
दगडांना भिडून....
मी ही घेतलं, स्वतःला मिटून

समजावलं स्वतःला
माझ्याभोवती झाडे आहेत
गार- हिरवी, डेरेदार
लाखो करोडो
झाडांचे जंगल
खूप उद्विग्न असता
मी बसते एखाद्या झाडाखाली शांत.
बोलणार काय त्याच्याशी, म्हणून
राहते बसून निवांत.

आता माझ्यातला मूकपणा
गहिरा होतोय,
अस्तित्वाला शांततेचं
दाट अस्तर देतोय..
जंगल होऊन उरलेल्या
झाडांचे आभार...

-बागेश्री







शब्द असतात बुडबुडे

शब्द असतात बुडबुडे
हवेत हलके तरंगतात
लोभस दिसतात...
प्रकाशकिरण आरपार होताच
सप्तरंगी हसतात
भूल पाडतात..
त्यांना सोसत नाही
सत्याचा वारा
बोचरा
शब्द टच्चकन फुटतात
मातीत जिरतात...

कृतीची जोड नसलेले
सगळेच शब्द,
फक्त
बुडबुडे.

-बागेश्री

Wednesday, 20 December 2017

इच्छा

मी गेल्यावर
झाकू नका माझे उघडे डोळे
घालू नका कापूस नाकात, कानात
फक्त उतरवून घ्या दागिना
आणि पांघरा एक
शुभ्र पांढरी चादर....

सोडून या
काठापासून जरा आत
समुद्रावर तरंगत आणि
निघून जा, मागे वळूनही न पाहता...
येतील मनात प्रश्न की
चैतन्यहीन ही,
पाहणार कशी विशाल उघडे आकाश
अन् निळाईची नक्षी
कोरा करकरीत समुद्र
आकाशीचा पक्षी
जाणवेल कसा आता
खार गार वारा
पडल्यावरती पार
जन्म मृत्युचाही फेरा..
कुठल्या अट्टहासाने केली असेल व्यक्त, हिने
अशी शेवटची इच्छा?
वाटले जरी काही, तरी
नकाच वळू मागे...
जा आलात तसे निघून
आपापल्या हस-या
जीवनाकडे परतून...

माझ्यातल्या चैतन्याची
माझ्या या देहाशी
होती गट्टी जुळून
घेतला आम्ही
प्रत्येक अनुभव संगतीने वाटून
केली पाप पुण्य हाती हात धरून
ठरले होते आमचे, जन्मत:च..
एकमेकांवाचून जगणे ते कसले?
एकाने जाता, दुस-याने उरणे तरी कसले!
एका बेसावध क्षणी मात्र
त्याने घेतली झेप, आकाशात
माझ्या जडत्वाची थट्टा करून
मी पाहत राहिले जाणे
देहाचा द्रोण करून..

मला एकदाच दाखवायचाय त्याला
हा निष्प्राण देह
उडता उडता
कदाचित तो आजही हेच म्हणेल,
"वेडी कुठली, सगळीच वचनं पाळायची असतात होय?"

-बागेश्री



Friday, 15 December 2017

ओझे


आपल्या जन्मापासून, आपल्या डोईवर येतं एक ओ़झं. संस्काराचं, समाज नियमांच्या भितीचं, धर्म अधर्म, निती अनितीचं, इतकंच नाही तर, पुर्वजांच्या गुणसूत्रातून आपल्यात आलेल्या स्वभावाचं ओझं. बरेचदा तर आपल्या पुर्वसंचिताचंही, ओझं! 
                           वाहत राहतो आपण ते, आपल्याही नकळत. इतकं की जणू आपल्या अस्तित्वाचा तो एक भाग झाल्यागत.. जणू आपल्या डोक्याचा, मनाचा, संवेदनांचा, व्यक्तिमत्वाचा एक भाग होऊन गेलेले ते ओझे.

आयुष्याच्या डोंगर- द-या चढून उतरून जाणारे आपण, जणू सुर्य अस्ताला जाण्यापूर्वी निघालो आहोत आपल्या घरी. डोईवरची टोपली सांभाळत.  एखाद्या गावातून जाताना कुणी अनुभवी खुणावे आपल्याला, ज्याच्यापुढे आपण जरासे गुडघ्यात वाकताच त्याने अलवार हाताने उचलून उतरवावे डोईवरचे ओ़झे नि करावा भार हलका, पेलाभर पाणी देत म्हणावं "दमणूक झालीये ना, हो आता निर्भार" आपणही हलके- हलके होत, दीर्घ श्वास घेऊन अनुभवावी मोकळी अवस्था.

           वयाच्या कुठल्याश्या वळाणवर. येतो असाच एक प्रसंग. जो अलगदच उतरवतो डोईवरचं जन्मापासूनच ओझं आणि एकाएकी दाखवतो लख्खकन आरसा की बघ, तू समजतोस तो तू नाहीस. हा भार म्हणजे तू नाहीस. भाराखाली दबलेला एक स्वतंत्र व्यक्ती तू आहेस. हे ओ़झे इथवरच आणायचे होते. इथे तू निर्भार होऊन घराच्या दिशेने वाटचाल कर. एक नवी व्यक्ती होऊन कर. ओझे उतरवणारा तो क्षण अनुभवी असतो. त्याचं वय त्याच्या डोळ्यांत दिसतं. तो वर्षानुवर्षे अशी सा-यांची ओझी उतरवून घेत आला आहे. आपलंही पुर्वसंचिताचं ओझं आपण त्याच्याठायी द्यायचं असतं. नवं होऊन जायचं असतं. खरं होऊन जायचं असतं. आणि आता वळूनही पहायचं नाही. फक्त चालत रहायचं. सूर्यास्ताच्या आधी, आपण, आपण होऊन घर गाठायचं.

गोम कधी कधी इतकीच होते. की भाराची सवय होऊन गेलेली असते. भार उतरला तरी तो असल्याचा अविर्भाव जात नाही. पण त्या अनुभवी क्षणाच्या डोळ्यांत डोळा मिसळलेला प्रसंग आठवत रहायचा. ओझे उतरलेले आपसूक लक्षात येते. नव्याने स्वतःची ओळख आपल्या घराला सांगायला पावले झपाझप पडत राहतात.....

-बागेश्री

Wednesday, 6 December 2017

असंच असतं माणसाचं

खूप पाऊस होऊन गेल्यानंतर
ढग रिकामे झाल्यानंतर
सुर्यावरचा काळा पडदा हटतो
उबदार किरण धरणीवर येतात
पाखरांचे पंख पाणी झटकून टाकतात
अंग मोकळं करण्यासाठी उंच भरारतात....
रस्ते चकाकू लागतात
पान पान तकाकतं
"पावसाची रिपरिप सरली"
म्हणत त्रासलेले जीव सुटतात
हवाहवासा पाऊस
अतिवृष्टी ठरतो तेव्हा
उघड मिळावी म्हणून
डोळे आकाशाकडे लागतात...

असंच असतं माणसाचं
त्याला दुःखही सोसवत नाही, सुखही!

-Bageshree

Tuesday, 5 December 2017

समर्पण


आठवतंय कान्हा,
तू म्हणाला होतास
" राधे, नाती 'अनुभवावी' लागतात. तेव्हाच माखून जाता येतं त्यात. अंतर्बाह्य. नखशिखांत."
दिलं होतंस मला उदाहरण की,
"लेकरू असल्याशिवाय आईपण कळत नाही! ते कळण्यासाठी नात्याच्या गाभ्यात शिरून गोवावी लागते नाळ."
कान्हा,
तू फक्त दिली नाहीस समर्पणाची व्याख्या तर
दिलास हात, आणि, उतरवलेस मला समर्पणाच्या खोल गर्भात.
मला कळत गेलं. या गर्भाला अंत नाही.
मी उतरत गेले आणि पाहिलं स्वतःचं मग्न रूप.
तुझ्याठायी एकरूप झालेलं.
निळ्याशार गर्भातल्या निळाईने
नकळत माखून टाकलेलं...
आणि आलं उमजून कान्हा
समर्पणाच्या या डोहात
तू फार पूर्वीच उतरून गेला होतास
मी ही सोडलाय काठ
गोवते आहे नाळ
तुझ्या नाळेशी... घट्ट. 

-बागेश्री

Monday, 4 December 2017

डोळे

मला तुझे डोळे
माझ्यासारखेच वाटतात
तितकेच खोल, तितकेच अपूर्ण
एकेकदा असंही वाटतं
मला आणि तुला
दिसतही सारखंच असावं
वाटतही सारखंच असावं
आपल्यात
रुजतही सारखंच असावं
पण तू माझ्याकडे पाहतोस तेव्हा
तुला दिसणारी मी
मला नाहीच दिसत कधी..
मग घेऊन जाते
तुझी नजर
मला ओढून अन्
तुझ्या आत
आणते फिरवून
माझ्याच वेगवेगळ्या रुपांमधून!
 आणि सोडते जेव्हा .. बाहेर आणून
तेव्हा मात्र, माझी खात्री झालेली असते..

तुझे माझे डोळे
अगदी सारखे आहेत

-बागेश्री

Tuesday, 21 November 2017

माझं घर

तुझ्या खांद्यावर आश्वस्त होत डोकं टेकवल्यावर, माझं घर होत जातोस...
मला आवडतं तुझ्या- माझ्यातलं घर
दिसत नसूनही असलेलं
आश्वासक
जिथे पोहोचलं की जगाची तमा नसते
अंधाराचं भय नसतं
काळजीची काजळी उतरते
उरतो प्रसन्न वावर
डोळ्यांत तजेला
अपरंपार मनशांती
तिथून निघण्याची लगबग
हात हलवून तुझा हसरा निरोप
तू घराचं दार अलवार मिटून घेत असताना
तुझ्याकडे ते जास्त सुरक्षित आहे हे जाणवून
मी शांत होत जाते
व्यवहाराच्या जगात परतण्यासाठी सज्ज होत जाते
-बागेश्री

Monday, 20 November 2017

व्यक्तिमत्व एक झाड

आपलं व्यक्तिमत्व एक झाड. आणि. आपली प्रत्येक गरज म्हणजे त्याची एक- एक फांदी.

              आपल्याला समजून घेण्याची गरज, आपल्या हुशारीला, व्यवहार चातुर्याला, चालाखीला, निरागसतेला, आपल्यातले अजिंक्य, आपल्यातली हार, नैराश्य, उदासी, खेळकरपणा आणि आपल्याइतकंच वेडं होऊन उत्स्फूर्त टाळी मिळण्याची गरज.  आपलं फक्त ऐकून घेण्याची, आपल्याला समजावून सांगण्याची, आपल्या सोबत मुक्त उडण्याची, आपण गाताना आपल्या सोबत गाण्याची, आपण हरवले असता आपल्यासोबतीने हरवण्याची, गवसण्याची, बुडण्याची, तगवण्याची गरज.
             अशी आपली प्रत्येक गरज म्हणजे त्या झाडाची एक फांदी. म्हणजेच आपल्या व्यक्तिमत्त्वला लाख फांद्या.  चौफेर पसरलेल्या. आपल्यातून फुटलेल्या.....

इवल्याशा रोपट्याचं झाड होणं. प्रक्रिया! म्हटली तर सहज, नैसर्गिक. म्हटली तर जाणिवा जागृत होताना लक्षपूर्वक केलेली. झाड पूर्ण वाढलं. बहरू लागलं. मोहरलं. की पोषणाची भ्रांत उरत नाही. उत्कर्षाची उरते. ही जाणिव सजग होताच गरजेच्या फांद्या लवलवू लागतात. फोफावू लागतात. झाड जितकं डेरेदार. बहरदार. तितक्या विपुल फांद्या. जितक्या विपुल फांद्या, तेवढाच संभाव्य उत्कर्ष मोठा.

कधीतरी, कुठल्यातरी, एका फांदीवर, येऊन बसतो, एक पक्षी. फांदी डोलून पाहते. पक्षीही चाचपून पाहतो. ओळख पटते. दोघांच्याही गरजेचे वर्तूळ पूर्ण होते. विकसीत होण्याकरता अशी वर्तूळंच कारणीभूत ठरतात, या विश्वासाने दोघेही मोहरून जातात.
                         हळू- हळू प्रत्येकच फांदीला मिळू लागतो, हक्काचा पक्षी. 

गरजपूर्तीच्या आनंदाने बहरलेलं झाड अधिकच संपूर्ण, संपन्न दिसू लागते.  पण निसर्ग खरा किमयागार!
                         डेरा जसजसा वाढू लागतो तितके झाड जमिनीशी अधिकाधिक घट्ट जुळू लागते. मुळे अजूनच खोलवर जाऊन ऐसपैस बसतात. आणि झाडाला स्पष्ट जाणवू लागते की, क्षणभर विसाव्यासाठी आलेले हे पक्षी त्याच्या स्थिर, स्वयंभू आयुष्यातले फक्त पाहूणे आहेत. आणि झाडाने त्या अतिथींचा केवळ यथायोग्य सत्कार करायचा आहे. आतिथ्य करायचे आहे. पाहूण्याजोग्याच त्याच्या गरजादेखील कायमस्वरूपी नाहीतच!

   झाड पूर्वीही सक्षम होते. झाड आताही सक्षम आहे....  त्याची नाळ जमिनीशी घट्ट असेस्तोवर ते सक्षमच रहाणार आहे.
                  या जाणिवेनिशी स्वतःच्याच गरजांतून मोकळ्या झालेल्या झाडाच्या फांदीफांदीतून नवचैतन्य संचारतं. आताही पक्षी येतात. झाड त्रयस्थपणे आसराही देतं. पक्षी क्षणभर विसावतात, उडून जातात. आता झाडाच्या हिशोबी कुठल्याच नोंदी नसतात....

-बागेश्री
    

Sunday, 19 November 2017

परतीचा प्रवास (Come Back Home)

परतीचा प्रवास सुरू केला आणि
मला भेटत गेले
तेच पर्वत
तीच झाडे
तेच पक्षी
तेच वाडे
ज्यांना ओलांडून
मजल दरमजल करत
मी गाठला होता
अपेक्षित मुक्काम.

मुक्कामाकडे येताना
घरून घेतले होते सोबतीला
थोडेसे बालपण
एकच महत्वाकांक्षा
आकाशाला भिडण्याची
उरातली आकांक्षा..
लहान सहान आवडी
रंगबिरंगे पेन
नवी कोरी डायरी
एक मन बेचैन...
पण प्रवास फार लांबचा
हळू हळू सारे काही बदलत गेले!
काही सोडावे
तर काही सूटत गेले.....
रिकाम्या हातानी
मुक्काम गाठला तेव्हा
स्वतःसकट सारे
नवे नवे वाटले...
नव्याच्या नवलाईत
नवे ऋतू भेटले.
पण
वर्षे सरली तशी
आठवण तीव्र झाली
कुठूनतरी जून्या घराची
आर्त साद आली..

परतीचा प्रवास सुरू केला तेव्हा
भेटू लागले
तेच पर्वत, तीच झाडे
तेच पक्षी, तेच वाडे
आणि मला माहितीय
मी तिथेही, रिकाम्या हातानेच
पोहोचणार आहे.
पण मी, माझ्या
माझ्या घरी जाणार आहे.
-बागेश्री

#comebackhome

Tuesday, 14 November 2017

पेपरवेट

काही करून काय होणार आहे किंवा काहीही न केल्याने काय होणार आहे, अशा प्रश्नांची उत्तरे जेव्हा "काही नाही" वर येऊन ठेपतात तेव्हा एक रिकामपण दाटतं, शुद्ध रिकामपण. नखात, काळजात, मनात, उरात, देहात, घरात... फक्त रिकामपण. एक अशी पोकळी जिथलं गुरुत्वाकर्षण एकाएकी संपतं आणि आपली पावलं तरंगू लागतात. आपल्यावरचा आपल्या अपेक्षांचा पेपरवेट आपणच अचानक काढून घेतल्यानंतरची अवस्था.
-बागेश्री

Sunday, 12 November 2017

वलय

स्वतःच्या वलयाने ओतप्रोत भारावलेल्या व्यक्तीसोबत संवाद घडूच शकत नाही. त्याच्या वलयाचं अभेद्य कवच त्याच्याभोवती असं बळकट असतं की, तो आतून बाहेर तर पाहू शकतो परंतू वलय भेदून स्वतःकडे पाहण्याची दृष्टीच त्याने हरवलेली असते. जिथे स्वतःचा स्वतःशी सुसंवाद नाही, तिथे बाहेरच्यांचा आवाज आतवर जाईल कसा.
           आपला प्रत्येक शब्द त्याच्या वलयाला भिडून आपल्यावरच आदळत असल्याने आपल्याला आपलेच शब्द निष्प्रभ वाटू शकतात. म्हणून अशा व्यक्तींना आपल्या ठेवणीतलं काहीही  सुपूर्द करू नये. शब्दही नाही, मौनही नाही!

-बागेश्री

पुरावा

जिथे मला तू भेटला होतास
त्या किनाऱ्याशी,
त्यातल्या वाळूत
मी खुपसणार आहे
माझे डोळे
आणि काढणार आहे शोधून
नेमकं काय घडलं होतं
त्या क्षणी की ज्यामुळे
तुझ्या पावलांना
माझ्या दिशेने
साद आली..!!

नक्कीच काही कणांवर
चिकटून राहिला असेल
अबोल पुरावा, अजूनही!

येईन मी त्यांना घेऊन
माझ्या चिमटीत धरून
कारण
त्या चार कणांनी
इतर कुणाचाही
पुरावा होण्याचं टाळलंय 
असं, नुकतंच कळलंय!

-बागेश्री

उंदीरायण

आमच्या घरात एक उंदीर शिरला. तो फारच Happy- Go- Lucky स्वभावाचा होता. आनंदाने चूं चूं असे गाणे गात तो घरभर हिंडायचा. खेळायचा. खाऊन पिऊन सुखी रहायचा. लपाछपी हा त्याचा अत्यंत आवडीचा खेळ. त्याच्या दृष्टीला बहुधा प्रकाशाचा त्रास होता. दिवसापेक्षा रात्री तो अधिक चपळ वावरू शकायचा. आधी तो फार धीट नव्हता. पण आमच्या घरातली माणसं कनवाळू आहेत हे त्यालाही पटले आणि तो आम्हाला वॉशिंग मशिनच्या खालून ते सोफ्याच्या सांधीत असे धावून दाखवू लागला. तो बहूधा अटेंशन सीकर सुद्धा असावा. कारण "अले, लब्वॉड किती चान पलतो ले" असे आम्ही कुणीच कौतुक न केल्याचा राग, तो सोफा इत्यादि कुरतडून व्यक्त करायचा. राग आला की कुरतडावे असे त्याचे स्वभाव वैशिष्ट्य होते.

                   त्याला टिव्हीवर कौटुंबिक चित्रपट पहायला फार आवडायचे. आम्ही दर रविवारी सिनेमा पहात असता, लाईट बंद होताच, तोही सोफ्याआडून टिव्ही पहायचा. सहसा जुने चित्रपट, त्यातून अधे मधे भरमसाठ जाहिराती. तीन तासांच्या वर सिनेमा चाले. भूक लागणे साहाजिकच .. 
तेव्हा हा आमच्या कुणाच्याही पायात न येता. आम्हाला जराही त्रास न देता किचन मध्ये जायचा. लहान- सहान गोष्टींचे त्याला मुळातच फार कुतूहल असल्याने  "ओट्यावर काय बरे झाकून ठेवलेय" म्हणत झाकण्या सरकायच्या. आता त्यात थोडीफार खुडबुड होणारच. पण आमच्या साबा (सासूबाई) पडल्या जुन्या काळातल्या! त्यांना खुडबूड सहन व्ह्यायची नाही. त्या किचनमध्ये जाऊन भस्सक्कन लाईट लावायच्या. त्याला होता प्रकाशाचा त्रास! तो भर्र्कन अंधा-या खाऊच्या ट्रॉलीत शिरायचा. त्यात साबा त्याला रागाच्या भरात बरेच उणेदुणे बोलित. तोही रागाच्या भरात चिवड्याची बॅग कुरतडे, त्वेशाने बिस्किटेही फोडी. अशात-हेने शीघ्रकोपी साबा आणि शीघ्रकोपी तो एकही चित्रपट संपूर्ण पहात नसत. 

             .... एकेदिवशी दुपारी, आम्ही नेहमीप्रमाणेच त्याचे "अले, लब्वॉड..." कौतुक न केल्याने, त्याने चक्क साबुंची महत्त्वाची फाईल कुरतडली. आता इतका गुणी उंदिर, जरातरी शिकला सवरला असेल असा माझा समज होता. पण म्हणतात ना रागावर नियंत्रण नसले की आपण आपलेच नुकसान करून घेतो. साबु रागाच्या भरात बाहेर गेले. येताना वड्या आणल्या. आणि त्याच्या आवडीच्या जागी ठेवल्या. 

                    "शनिवार नंतर रविवार " या प्रसिद्ध उक्तीप्रमाणे बरोब्बर दुसरे दिवशी रविवारची सकाळ होती. उशिरा उठणे, घर आवरणे या व्यापात
 दिवसभर काही लक्षात आले नाही पण संध्याकाळी सिनेमा पाहताना, स्वयंपाकघरात काहीच खुडबूड झाली नाही! साबा- साबुंनी  शांतपणे चित्रपट संपूर्ण वगैरे पाहिला. कुठे खुसफूस नाही की पळून दाखवणे नाही. सोमवार सकाळीही कुठेच महाशयांच्या खाणाखुणा नाहीत. न कुठल्या कोप-यातून चूं चूं ची गुणगुण आली. माझ्या हातची करपली पोळी आणि खारट भाजीच त्याला प्रिय असावी. वड्यांची चव न आवडून रागाच्या भरात तो कुठेतरी निघून गेला असा मी निष्कर्ष काढावा हे मात्र नियतीला मान्य नसावे.
                          
                       ऑफिसमध्ये गेल्या गेल्या काही उत्तम रटाळवाण्या मिटिंग संपवून जागेवर आले.  जागेवरच चहा मागवला. आणि बिस्किटे काढण्यासाठी सॅक मध्ये हात घातला तो फोडलेली बिस्किटे! आणि मागोमाग टुण्ण्कन उडी मारत महाशय बाहेर आले. मी त्याच्या चांगल्याच ओळखीची असले तरी बहुधा चहा घेऊन आलेला पँट्रीवाला ओळखीचा नसल्याने तो त्याला 'पहा पहा, माझे अंग कित्ती लवचिक' असे दाखवत टेबल पार्टिशियनच्या बारीक फटीतून पसार झाला. पँट्रीवाल्याने "अले लब्वॉड..." न केल्याने संभाव्य धोक्याची मला कल्पना आलीच. आणि मी मात्र काहीही न पाहिल्यासारखे कंप्यूटरमध्ये डोके घालून चहाचे भुरके घेऊ लागले. पँट्रीवाला तिथून केव्हा निघून गेला, ते काही आता आठवत नाही.  

-बागेश्री
28th Oct'17

(Caricature/ Illustration by Sh. Guru Thakur) 




वचन

'राधे, तू सर्वस्व आहेस'
या तीन शब्दावर
जन्म पणाला लागले कान्हा!
माझा माझ्यावर
अधिकार राहिला नाही
माझे म्हणून माझ्यात काहीच उरले नाही
तुझी, तुझी होऊन गेले..

तू व्यस्त राहिलास
जनपदाच्या प्रवासात..
धर्म कर्तव्यात,
कर्म प्रवाहात,
मी जगत राहिले
माझं जगणं...
तुझ्याशिवाय,
माझ्यावाचून!

कधीतरी
कुठेतरी
गाठ मला
आणि
या पोकळ वेणूत
सर्वस्वाची फुंकर घाल कान्हा..
कर मुक्त
कोंदलेले सूर,
घेऊ दे त्यांना
मोकळा श्वास!
फक्त यावेळी मात्र
सांगू नकोस त्यांच्यावर
कुठलाही हक्क ...!

तुझ्या वचनात
पुन्हा एकदा
अनंत काळासाठी अडकलेलं
आता सोसता यायचं नाही, कृष्णा...

-बागेश्री

Sunday, 5 November 2017

Be Present, In Present

आपल्या मनाच्या परासदारी भुतकाळ आणि अंगणात भविष्यकाळ! आपण वर्तमानाच्या सडपातळ उंबरठ्यावर उभे राहून, सतत भविष्याचा तरी वेध घेऊ पाहतो नाहीतर फावल्या वेळात मागील अंगणात जाऊन वाळलेला पानं- फुलं तरी वेचत राहतो.
 साहजिकच. निमुळत्या अर्ध्या फुटाच्या उंबरठ्यावर रमत नाही आपण. कारण तिथे फक्त पाय ठेवण्यापुरती जागा असते. रमायला ऐसपैस अंगणच लागतं.

 भविष्याकडे मुख करून. भुतकाळाकडे पाठ करून. जोवर सर्व जाणिवा सजग ठेवत उंबरठ्यावर आपण ताठ उभे राहू शकत नाही, त्याक्षणाला निव्वळ उंबरठ्याचेच, उंबरठ्यापुरतेच होऊन जात नाही तोवर जगण्यातच आपला प्रवेश झाला नसल्याचे समजावे. तोपर्यंत घडून गेलेला भूत किंवा न घडलेल्या भविष्याची चिंता वाहणारे आपण निव्वळ  एक जिवंत कलेवर आहोत.

-Bageshree

Thursday, 26 October 2017

तारणारी मैत्री

आम्ही साध्या गावातून, टियर टू शहरांत, तिथून मेट्रो शहरात रहायला गेलो. कर्मभूमी म्हणून मुंबईत आलो. रूजलो. स्थिरावलो.
    या दरम्यान, विविध सामाजिक अवस्था पाहता आल्या. समाजव्यवस्थेच्या गाव, शहर यानुरूप गरजाही पाहिल्या. या सगळ्यांत अतिप्रंचड सामाईक किंवा आपण 'मुलभूत गरज' म्हणू. ती दिसली. "गप्पा मारण्याची गरज."
     गावोगावी स्त्रियांना घराबाहेरचे ओटे, ओस-या तर पुरुषांना चौकातले पार वा कट्टा! आठवडी बाजारातले छोटे- मोठे कोपरे, किंवा भुसारी माल विकत घ्यायला जाऊन झालेल्या गप्पा. गावाकडे तर मुद्दाम भेटायला जाणे आणि पुढ्यात ठेवलेला चिवडा लाडू फस्त करत चिक्कार गप्पा मारणे. निघता- निघता, निरोपाच्या निमित्ताने दारात, अंगणातल्या गेटपाशी  उभे राहून "तर, मी काय म्हणत होतो...." करून पुढील तासभर शिळोप्याचा गप्पा सुरूच. ते "अरे दारात काय उभेsss? बसून बोला बाबांनो" अशी घरातल्या म्हातारीची हाकाटी येईस्तोवर......
                मोठ्या शहरात वेगवेगळे क्लब्स, किंवा मॉर्निंग वॉक, जॉग अथवा टेनिस, बॅड्मिंटनसाठी जमलेले स्त्री पुरूष. पार्क मधे बाकावर जमलेले आजी - आजोबा. तलावाच्या भोवती कठड्यावर प्रेमी युगुल. मित्र मैत्रिणी. कॉफी शॉप्स, मॅक्डोन्ल्ड्स. शॉपिंग मॉल्स. अनेक ठिकाणी, अनेक प्रकारे. गप्पा. बडबड. मनातले सांगणे, ऐकून घेणे. जमेल ते तोडगे काढणे. नाहीतर किमान "घाबरू नको. मी आहे ना तुझ्यासोबत" असे आश्वासक स्पर्श, शब्द देणे. घेणे.

                   आज कितीही फेसबूक, व्हॉट्सअ‍ॅप किंवा अजून काहीही आलेले असले. तरी वरील चित्र अगदीच मिटून गेलेले नाहीये. ते दिसते. ते आहे.
कारण त्यामागे एक अशी पिढी होती जिने, रक्ताच्या नात्यापलिकडे ऋणानूबंध जोडले. मैत्री जाणली. शेजारधर्म जाणला. किंबहूना स्वतःची मोकळे होण्याची गरज जाणली. माणसाला माणसे हवी असतात. जगायला. जगवायला. ही सुक्ष्म उमज न जाणो कित्येक वर्ष रूजून आहे. आणि म्हणूनच इंटरनेटच्या आभासी विश्वात रमणारे शेवटी जेवण्यासाठी डायनिंग टेबलवर खर्‍या खुर्‍या कुटूंबाबरोबर गप्पा मारत जेवतात. जेवायला हवेत.

                  कालपासून फेसबूकवर आत्मघातकी प्रवृत्ती रोखण्यासाठी "मी अवेलेबल आहे, माझ्या घरी गप्पा मारायला या. माझ्या घरात दूध कॉफी आहे. मोकळे व्हा. पण आयुष्य नका संपवू" अशा आशयाचे मेसेजेस पोस्ट होत आहेत. खरंच? असतं का असं? एकलकोंडा झालेला, एकटा पडलेला, नकारात्मक विचाराने संपूर्ण ताबा मिळवलेला जीव, तुमची फेसबूक पोस्ट आठवेलच कसा आणि कॉफी प्यायला येईल कसा घर शोधत. कबूल. त्या क्षणी त्याला एक हात हवा आहे. जो त्याला पुन्हा जीवनात ओढून आणेल. परंतू, तो हात तुमचा माझा असू शकत नाही. तो हात फक्त त्या क्षणी फक्त तोच स्वतःला देऊ शकतो.  इतकी त्याची स्वतःशी गट्टी असायला हवी. कारण, त्या एकट्या क्षणी, त्या फोल क्षणी त्याच्याबरोबर फक्त तोच असणार आहे. त्याच्यातला मित्र तेव्हा दुबळा ना पडता "छोड यार, जियेंगे तो और भी लडेंगे" हे ठासून सांगणारा हवा.

        मागील पिढीने खूप काही दिले. या पिढीला स्वतःशी मैत्री शिकावी लागणार आहे. स्वतःला तारणारी मैत्री. घट्ट मुट्ट मैत्री. बाल, तरूण प्रत्येकालाच. निर्वाणाच्या अशा क्षणात किमान "तेवढा एक क्षण" टोलावून त्याला बाहेर आणण्याची जबाबदारी पार पाडणारी मैत्री. नंतर आपण असतोच. आधीही आपण होतोच. पण आपण तो प्रकाश नसतो जो आपल्या मित्रे- नातेवाईकाच्या मनाच्या सांधी कोप-यात जाऊ शकू आणि पाहू शकू, कुठे काही वाईट, आत्मघातकी लपून तर बसलेले नाहीये ना?
          हा प्रकाश फक्त स्वतःचा असू शकतो. जो- तो आपल्या मनाचे सांधी कोपरे उत्तम जाणत असतो. त्या नकारात्मक अंधाराला स्वतःच्या मैत्रीचाच उजेड हुसकावून लावू शकतो. आपला हात, आपल्या हाती घट्ट असू द्या. तिथे दगा नसतो. आश्वासन असते. जगण्याचे. प्रेमाचे. तरण्याचे. या जगात उरण्याचे!

-बागेश्री


Friday, 20 October 2017

भरती

तव स्मृतींच्या
अखंड लाटा
आठवणींना
येता भरती
अनंत मोती
गत काळाचे
अलगद येती
काठावरती...

जरी तुझ्या या
सामर्थ्याने
टाळत जाते
बुजून जाणे
तरीही हळवे
हळवे होते
वाळूवरले
भिजले गाणे

-बागेश्री

Wednesday, 4 October 2017

शपथभूल

चांदण्यांची शपथभूल 
मोडता यायला हवी..
राहत्या वस्तीतून 
उठता यायला हवं..
आकाशाची स्वप्नं उशाशी 
जगणं फुलण्याची आस निरंतर
आशेची माती
भेगाळता,
रेंगाळणं टाळता यायला हवं..
आपल्यापूरतं आपलं गाव
वसवता यायला हवं!

नसो भांडवल गाठी
नसो कुणीही साथी
डोळे धुवून वास्तवाने
भविष्य घ्यावे हाती..
आपल्यापरीने नाव आपलं
कमावता यायला हवं...
अंधारातून उजेडाकडे
नकारातून होकाराकडे
जीवाच्या या पाखराला
उडता यायला हवं
आपल्याकरता आपलं आकाश
व्यापता यायला हवं...

राहत्या वस्तीतून एकदाच
उठता यायला हवं,
आपल्यापूरतंं आपलं गाव
वसवता यायला हवं...!!

-बागेश्री

Tuesday, 26 September 2017

पोकळी

आयुष्याची झोळी
खांद्याला अडकवून
गतकाळामध्ये यावं फिरून
आणि
आणाव्या वेचून
सगळ्या
रिकाम्या जागा,
जगता जगता
सुटतच गेलेल्या..

भरल्या झोळीतले तुकडे
समोर पसरवून
एक एक तुकडा
हाती घेऊन,
साकारत जावी
प्रतिकृती,
मनाच्या पोकळीची
अगदी हुबेहूब!

तसंही
सरत्या काळात
हक्काचं काहीतरी
सोबतीला हवंच असतं
किमान, त्यासाठी तरी
आयुष्याची झोळी
खांद्याला अडकवून

गतकाळामध्ये यावं फिरून....

-बागेश्री

Wednesday, 20 September 2017

वचन

प्रदीर्घ विरहानंतरच्या भेटीत
डवरलेल्या आम्रवनात
वेणूस्वरात, तू मग्न असताना..
तुझ्या पायाशी बसून
उत्तरीयाच्या टोकाशी,
माझा चाळा चाललेला असताना
एकाएकी बासरीचा स्वर थांबला, म्हणून मी
वर पाहिले,
तुझे लक्ष वेधून, दूरवर बोट दाखवत विचारले
"आपण कधी उभारूया एक घर कान्हा?,
जिथे विरह नसेल, तू असशील
मी असेन आणि स्थैर्य आपल्या जीवांना!"

तसे विस्मयीत नजरेने
तू माझ्या डोळ्यांत खोल पाहिलेस, कान्हा
आणि सुरू केलास काळ्या टपो-या डोळ्यांनीच संवाद
माझ्या आत्म्याशी, म्हणालास -
"तुला कधीपासून थांबावे वाटू लागले राधे?
आपण अनंत काळ होतो, आपण अनंत काळ आहोत
क्षणिक धारण केलेल्या मानवी देहाच्या
संमोहनात कशी आलीस सखे, स्थैर्य मागून बसलीस?
मी वाहत राहिलो आहे
मी वाहत राहणार आहे
थांबण्याची मुभा नाही
माझ्या आत अखंड वाहणारा प्रवाह म्हणजे "राधा"..
तिनेच स्थैर्य मागावे?
उद्या गोकूळ त्यागावे लागेल, कधीही न परतण्यासाठी
माझे कर्म अखंड पार पाडत असता राधे, प्रसंग येतील
जेव्हा तुझा हा जीवलग, विषादाने भरून जाईल
दु:खाने भारून जाईल. वाकेल पुर्णतः जगण्याच्या जडत्वाने
थांबतील वाटा. दिशाही दाही.....
तेव्हा राधे
हे माझ्या अतंस्थ प्रवाहा,
तुलाच तर माझे जगणे प्रवाही करायचे आहे
मला पार न्यायचे आहे......"
नकळत माझी बोटे तुझ्या राजस पावलांवर फिरली कान्हा,
आणि मी अबोलपणे वचनात गुरफटले....
प्रवाही राहण्याच्या....!

-बागेश्री




Tuesday, 19 September 2017

Insecurity

"हात पुढे कर"
मी तुला माझ्यातली एक 'भीती' देतो
ती तुझ्या मुठीत बंद कर..!
मी जेव्हा जेव्हा,
अहंकाराने माखून येईन
जमिनीवरून हवेत जाईन
तेव्हा तू अधिकाराने
ही मूठ उघड,
आणि वापर
माझ्याविरुद्ध
माझ्यावर
माझीच भीती,
एखाद्या अस्त्रासारखी...!

असे करताना
कदाचित
मला पडेल विसर...की
तू मनुष्यच आहेस.
जीवलग असलीस,
मला खूप घट्ट असलीस तरी
मानवी मर्यादा तुला
चौकट घालतील
आणि तू
तुझ्याच नकळत
वापरू लागशील
स्वतःच्या स्वार्थासाठी
माझ्याविरुद्ध
माझ्यावर
माझीच भीती,
एखाद्या अस्त्रासारखी...!

मी मात्र होत राहीन निष्प्रभ
अस्त्रापेक्षाही जास्त
तुझ्या ठाई आलेला
सराईतपणा पाहून!

-बागेश्री

Featured post

मला भेटलेली गाणी: अप्सरा आली

.... चित्रलेखा लगबगीनं ह्या दालतानातून त्या दालनात, दिसणार्‍या प्रत्येक दास- दासीला काही ना काही अखंड सूचना देत चालली होती. आजचा तिच...