Friday, 11 October 2019

शहाणपण

एखाद्याच्या मनापर्यंत पोहोचणे आणि आपण पोहोचलो आहोत असा समोरच्याने आपल्याला भास होऊ देणे यात ओळखू न येणारं अंतर असतं. त्या भासावर विसंबून आपण मजेत दिवस घालवू लागतो आणि कधीतरी भ्रमाचा भोपळा मोठा आवाज करत फुटतो. तेव्हा विचारचक्र गरगरू लागतं. चूक कुणाची, दोष कुणाला या गर्तेत फिरू लागतं. कदाचित तुमचे प्रयत्न पाहून समोरच्याने समाधानापुरता, तो भास तुमच्यापुढे उभा केला असेल. किंवा तो भास आहे याचा पडताळा घेण्याची हुशारीच तुमच्यात नसल्याने तुम्ही निर्धास्त असाल. काहीही असो, पण एकदा सत्य कळलं की ते त्याक्षणी स्वीकारून टाकावं. स्वतःकडे केविलवाणं होऊन पाहू नये. मिळालेली हुशारी पदरात पाडून, जगण्याला शहाणपणाचा एक लेप मात्र नक्की मारावा.
-बागेश्री

Friday, 6 September 2019

चंद्रयान 2

वेळ : आज पहाटे १ वाजून ३८ मिनिटे
"शेवटची १५ मिनिटे" त्यानंतर चंद्रयान २ चे  विक्रम लँडर चंद्राच्या 'दक्षिण ध्रुवावर' उतरणार. जगभरातून केला गेलेला पहिलाच प्रयत्न. भारताचं धाडसी स्वप्न. इस्रोच्या मिशन कंट्रोल रूममधे स्वतः मोदीजी हजर. काचेच्या केबिनमधून समोर दिसणा-या मोठ्या पडद्यावर सर्व विज्ञानकांची नजर. क्षणाक्षणाला "विक्रम" ची स्थिती दिसतेय. चंद्र विक्रमच्या ३० किमी च्या टप्यात आलेला... विक्रमची गती १६८० मीटर प्रती सेकंद... आता लँडिगच्या तयारीने विक्रमची गती कमी होतेय.... मिनिटा मिनिटाने चंद्र जवळ येत चाललेला. वेगही मंदावत चाललेला... सर्वकाही आलबेल. अगदी ठरल्या प्लॅनप्रमाणे. इतक्यात कळलं की विक्रमने "रफ ब्रेकिंग पॅच" यशस्वीरित्या पार केला.  वैज्ञानिकांचे डोळे चमकले. आनंदून टाळ्या झाल्या... महत्त्वाचा टप्पा पार पडला... विक्रम चंद्राच्या फार जवळ पोहोचत चालला.. शेवटची काही मिनिटे आणि मग चंद्रभुमीवर एक स्मूथ लँडिंग. सगळ्यांचे श्वास रोधले गेले. समोरच्या स्क्रीनवर विक्रम आणि चंद्रातलं कमी जाणारं अंतर उमटतंय.. उरले शेवटचे ३ किलोमीटर... विक्रमचा वेग कमी होत आता फक्त ५९ मीटर प्रती सेकंद झालेला... उरले शेवटचे २.५ किलोमीटर, वेग कमी, अंतरही कमी होतंय, लँडिंगची सर्व तयारी  उत्कृष्ट... चंद्र अवघा २.४ किलोमीटर वर..... नजरा एकटक स्क्रीन पहातायत.. आता शेवटचे २.३.... आता २.२ किमी..  २.१ किमी आणि मग..... आणि मग... अचानक अंकच थांबले. स्क्रीनवर वेगाचे, अंतराचे आकडे एकाएकी अडकले. २.१ किलोमीटर... पुढे काय? काहीच उमटेना. फ्रेम फ्रीझ. खरंतर आता किलोमीटर धाड्धाड कमी व्हायला हवे, वेग मंदावून शून्यापशी जायला हवा... ही शेवटची मिनीटं जिथे विक्रमाने चंद्र पादाक्रांत केला ही बातमी यायला हवी.. सगळ्यांचे प्राण डोळ्यांत जमा. पण आकडे मात्र स्थिर. स्क्रीनवर काहीच हालचाल नाही.  काही मिनिटे नुसताच तणाव... सगळ्यांच्या चेह-यावरची आशा काळवंडत चालली... आणि इस्रोचे चेअरमन के. शिवन म्हणाले "आपला विक्रमशी संपर्क तुटला आहे..."
      मोदी खाली आले... मघाशी टाळ्या पिटणारे वैज्ञानिक अगदिच सुन्न हवालदिल झालेले पाहून ते त्यांना म्हणाले "मुळात इथवर पोहोचणंही दिव्य होतं... तुम्ही ते केलंत.. निराश नका होऊ... मी आहे तुमच्यासोबत.. लेट्स होप फॉर दि बेस्ट....." 
मोदी इस्रोबाहेर पडले..
वेळ : पहाटे ४
विक्रमशी संपर्क झाला नाही. त्याने लँड केले, की अपघात झालाय... कल्पना नाही.
वेळ : सकाळी ६
विक्रमशी कुठलाच संपर्क नाही...
वेळ : सकाळी ७
विक्रमकडून प्रतिसाद नाही
वेळ : सकाळी ८
मोदी पुन्हा इस्त्रोत हजर. समोर वैज्ञानिक बसलेले. जरासे हताश, निराश. मोदी त्रिवार "भारत माता की जय" म्हणाले... बोलू लागले... म्हणाले... परिणामांची चिंता करून प्रत्येक प्रोजेक्ट होत नसतो. प्रयोग करत राहणे हाच विज्ञानाचा गाभा. आजवरचा आपला इतिहास हेच सांगतो की आपण खचून जाणा-यातले नाही आहोत उलट आतातर चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर पाऊल ठेवण्याचा निर्धार कैक पटीने दृढ झाला. मोदी बराच वेळ बोलले सगळ्या वैज्ञानिकांचं मनोबल वाढवत राहिले, शेवटी म्हणाले "मी ही तुमच्याबरोबर इथे होतो. तो क्षण मी ही जगला आहे. परिणम काहीही होवो पण लक्षात घ्या "हा प्रवास शानदार होता" ह्या प्रवासाने अनेक टप्प्यांत यश दिलं आनंद दिला. ते महत्त्वाचं आहे...."
मोदी निघाले... कारकडे जाऊ लागले
के. शिवन बाहेर आले. डोळ्यांत पाणी. मोठं स्वप्न पुर्ण होता होता राहिलं याचा सल.... मोदींनी क्षणाचाही विचार न करता त्या माणसाला आपल्या बाहुपाशात घेतलं आणि त्यांचा आवेग ओसरेपर्यंत त्यांना थोपटत राहिले, धीर देत राहिले.  के. शिवन जरा शांत झाल्यावर त्यांचा हात हातात घेऊन निरोप घेतला... हे दृष्य भारताचे पंतप्रधान आणि मोठ्या वैज्ञानिकातलं नव्हतं. तर दोन माणसांतलं होतं. ज्या दोघांचं स्वप्न एकच होतं. दोषारोप तर सोडाच मोदींनी माणूसकी व त्या पल्याड लिडरशीपचा उत्कृष्ठ वस्तुपाठ जगासमोर ठेवला. हे प्रोत्साहन असेल तर कुठली माणसं झोकून देऊन काम करणार नाहीत?? आपल्यामागे आपला नेता खंबीर उभा आहे, ही भावना जबाबदारीची जाणीव शेकडोपटीने वाढवणारी तरीही आश्वासक आहे...
-बागेश्री

Wednesday, 4 September 2019

देव कशाला म्हणायचं?

लहान होते तेव्हा..
देव कशाला म्हणायचं? 
बाबा : आपल्या श्रद्धास्थानाला.....
म्हणजे कशाला?
बाबा : अगदी कशालाही म्हण. ज्यावर तुझी खूप श्रद्धा असेल ते...
श्रद्धा, म्हणजे कसं?
बाबा : ज्याला मानशील तो सर्वश्रेष्ठ आहे व त्याला सगळं माहिती आहे.. इतका विश्वास ठेवायचा. 
त्याने काय होईल?
बाबा : त्याने आपण यशाने हुरळून जात नाही आणि अपयशाने खचूनही जात नाही......
त्याला सगळं माहिती असतं?
बाबा: हो तर. स ग ळं..... 
म्हणत बाबांनी हातावर ओलं खोबरं, खडीसाखर दिली...  राजुरचे दर्शन घेऊन झाल्यावर 'जरासे टेकावे' नियमाला अनुसरून बसलो तेव्हा झालेला हा संवाद मंद धुपाचा दरवळ, घंटानाद आणि दगडी मंडपातल्या आश्वासक गारव्यासकट मनात कोरला गेला. कदाचित जडण घडणीच्या काळातले प्रत्येक संवाद मनावर खोल परिणाम करत असतात.. मला बाबांनी देव इतका सोपा करून समजावला होता व तो निवडायचं स्वातंत्र्यही आपसूक देवून टाकलं होतं. त्या मंदिरातला, नजरेने "मी आहे" सांगणारा  बाप्पाच मी माझा देव म्हणून मुक्रर करत साखर- खोब-याचा बोकाणा भरलेला...  पुढे मोठी होताना तो ही माझ्यासोबतच मोठा होत गेला. त्यामुळे त्याच्याशी हितगूज अगदी समवयस्क मित्राप्रमाणे व्ह्यायचं...

पुढे इंजिनीअरींगकरता, उदगीर मिळालं.घर शोधाशोध करताना उदगीरभर पायपीट केली. शेवटी वट्टमवारांचं घर म्हणजे दोन खोल्या फायनल केल्या. मी आणि माझी आज्जी रहायचं ठरलं. सगळ्यात जास्त आनंदी तिच होती ( कदाचित दोन्ही सुनांच्या तावडीतून सुटल्याने असेल!!!) आपल्या देवघरासकट तिनं जामानिमा आणलेला. ओट्यावर देव गॅसपासून सुरक्षित अंतरावर स्थानापन्न झाले. बाहेरच्या खोल्यात फक्त मी आणि माझी (मला वजनाने न पेलणारी) पुस्तके. ते घर गमतीशीर होतं. म्हणाजे घराच्या भिंतींना कुठेही कप्पे, खण, कपाटं केलेली नाहीत. फक्त को-या करकरीत भिंती. बाहेरच्या खोलीला एक बाल्कनी. तिचं दार उघडलं 
व किचनचं दार उघडलं की वारा घरभर नाचायचा. 
                एकदा कॉलजातून येताना, रोडच्या बाजूला पोस्टर्स विकणरा तर्‍हेतर्‍हेचे पोस्टर मांडून बसलेला दिसला. गेल्या जमान्यातल्या राजेश खन्नापासून तेव्हा नुकता उगवलेल्या ह्रितीकपर्यंत आणि मधुबालेपासून ते ऐश्वर्यापर्यंत सगळे हजर होते. पलिकडल्या गठ्ठ्यात जटाधारी शंकरापासून, तुळजाभवानी पर्यंत नि दत्तात्रयापासून तिरूपती बालाजी पर्यंतचे सारे पोस्टर. बरं त्या पोस्टर्सचा आकार तरी काय सांगू? जणू काही रिअल साईज पोस्टर. हे मोठेच्या मोठे! मैत्रिणीने ऐश्वर्याचं मी बाप्पाचं पोस्टर घेतलं. पॉकेटमनीतून....
            वट्टमवारांच्या परवानगीने, अगदी माझ्या कॉटच्या समोर ते पोस्टर मी लावलं. त्या चित्रकाराच्या सुबकतेला माझ्या मनातून आजही दाद उमटते. प्रमाणबद्ध हात, आता बोलतील की काय असे भावूक डोळे, एक पाय गुढघ्यात मुडपून दुसरा खाली सोडलेला, पायाची बोटंही किती देखणी! पितांबराचा सुखद रंग... कुठेही बटबटीतपणा नसलेलं, गुलाबी कमळात बसलेला तो "गंपू" घरी आला आणि अगदी तिसरा व्यक्तीच घरात आल्यासारखं झालं.... त्याने चारही वर्षे मला अखंड साथ दिली. तेव्हाचं घराबाहेरचं जगणं बाबांच्या भाषेत सांगू तर त्याला खडा न् खडा माहिती आहे....   
        एका कोजागिरिला रात्रभर इंजिनिअरीग मॅकेनिक्सने भंजाळून टाकलं होतं. घड्याळ पुढे धावत होतं... पण उत्तरं अचूक येत नव्हती. दिवसभर कॉलेज वर्कशॉप झालेलं. त्यात ही असाईनमेंट सुटता सुटेना. कोजागिरीला जागतात पण हे असं? बरं गणितं सुटतील तर जागण्याचं समाधान तरी मिळेल. अशी अडले की आई आठवायची. ती जवळ घेऊन "कर कर प्रयत्न कर पुन्हा सोडवायला घे, जमेल, जमेल. तुला सगळं येतं" करून धीर द्यायची..." अशी उद्विग्न असताना कचकन लाईटच गेले. (उदगीरात ते नेहमीचं....) "काय आता हे गंपू??" अशा तक्रारीच्या सुराने त्याच्याकडे पाहिलं  आणि पहातच राहिले. कॉटशेजारच्या खिडकीतून चंद्र थेट त्याच्यावर उतरून आला होता..  अगदी धिटाईने चंद्र त्याच्याकडे बघत होता. कसलाही अडसर न येता निसर्ग आणि मानवी कलाकृतीची नजरानजर चाललेली.... सगळं बाजूला सारून मीही त्या चंद्रप्रकाशात त्याला किती वेळ न्याहाळत बसले आणि कधी खाली घसरून गाढ झोपले मला आठवत नाही... पण सकाळी माझी मेकॅनिक्सची गणितं सरसर सुटलेली.

    सांगत बसले तर शेकडो आठवणी आहेत. इंजिनिअर झाले. उदगीर सोडायची वेळ आली तेव्हा बांधाबांध करत होतो, त्यावेळी माझं लाडकं पोस्टर जणू त्या भिंतीचा एक भाग असल्यागत भिंतीला चिकटलेलं. ते काढायचा प्रयत्न करू लागले तर चित्र फाटेल अशी स्थिती झालेली. ती सुंदर कलाकृती तुकड्यांमधे हातात येऊन काय उपयोग झाला असता. वट्टमवार म्हणाले, "असू दे. आम्हाला तुझी नि आज्जीची आठवण". त्या पोस्टरला, त्याच्या चित्रकाराला मनोभावे नमस्कार करून निघाले. पण आजही डोळे मिटल्यावर गणेशाचे कुठले रूप नजरेसमोर येत असेल तर त्या चित्रातलेच..... 
-बागेश्री

Monday, 19 August 2019

अल्बम

फोटो नसते तर आठवणी नसत्या
बालपणीचे
किस्से नसते
तेव्हापासून
आत्तापर्यंत झालेले बदल
दिसले नसते
एखाद्याला चिडवायचे
एखाद्याला बुडवायचे
एखाद्याला एखादीच्या
नावाने चिडवायचे
खोल मनात
यातले काही
कधीच कुठे
सापडले नसते

मित्र सवंगडी
शाळा रस्ते
कॉलेज टीचर्स
फेवरेट अड्डे
गोला पा.पू
पावभाजी
चहा वडापाव
कांदाभजी
तरुणपणीच्या पावसाने
प्रौढांना खुणावले नसते
फोटो नसते तर
भूतकाळाच्या बटव्यात काही
सापडले नसते

जुने अल्बम बिल्बम
काढून जेव्हा
आई उगाच बसते
अलगद बोटे फिरवून
चिकटून बसले प्लास्टिक
हळूच सुटते
ब्लॅक अँड व्हाईट
आठवणींना तेव्हा फुटतो
रंगीत पाझर
प्रवास दशका दशकांचा
बसल्याजागी
घडतो भरभर
आठवणींचा घरात
घुमतो हळुवार
मग अखंड जागर
अल्बम जेव्हा
पुन्हा एकदा
मिटतो जातो
आपुल्या जागी
घरभर होते
पुरून उरते
आठवणींचे
हळवे अत्तर
-बागेश्री

Thursday, 4 July 2019

आरामखुर्ची

तसं तर कुणीच कुणाचं नसतं, म्हणत म्हणतच नाती तयार होतात. एकमेकांत गुंततात. ही गुंतवणूक इतर कुठल्याही प्रॉपर्टीपेक्षा मोठी होत जाते. आणि आपलं भावविश्वच दावणीला लागतं. तेव्हा विचार येत नाही ही नाती आधी नव्हती, तेव्हा आपण कसे जगायचो, काय करायचो, कसं जमलं सगळं. आता इतकं कसं एखादं नातं महत्त्वाचं होऊन बसलं? उत्तरं सापडत नाहीत. पण हे निसर्गनियमाला धरून चाललेलं असतं. आपलं मन शोधतच असतं, एखादी आरामखूर्ची जिच्यावर सगळा भार टाकून आपण झोकून द्यावं स्वतःला आणि घेत रहावेत सुखद हेलकावे त्या खुर्चीच्या 
जिवावर. खुर्चीही उदार मनाने, आपल्याला सामावून घेते. आपल्या गरजा समजून आपल्याबरोबर हेलकावे घेते. मग सुरू होतो प्रवास त्या खुर्चीवर हक्क दाखवण्याचा. वाटेल तिथे वाटेल तेव्हा खुर्चीने आपल्यासाठी उपलब्ध असावे. आपल्या सवडीनुसार, आपल्या गरजेनुसार. खुर्चीची कुरबूर मात्र आपल्याला रूचत नाही. तसं तर कुणीच कुणाचं नसतं, हे आपलंच वाक्य आता आपल्याला पचत नाही. आपल्याकरताच आपली ही खुर्ची आहे, यापल्याड इतर विचार झेपत नाही...... नात्यातला कुणी एक असा सहजच निसर्गनियमाने, मनुष्यधर्माने अप्पलपोटी होत जातो आणि नकळतच खुर्चीला आतल्या आत वाळवी लागते. हे इतकं नकळत घडतं की अरे सगळं तर आलबेल आहे, पण मग सुखाचे हेलकावे गेले कुठे?? मन शोध घ्यायला लागतं...
          त्यामुळेच, कधीतरी मधेच एकदा थांबावं, स्वतःला तपासून विचारून पहावं, हक्काच्या नात्यांंत आपणही अधेमधे होतोय ना, समोरच्याची आरामखूर्ची?
-बागेश्री

Thursday, 13 June 2019

फुंकर

पिकलेली जांभळं पायाखाली येऊ लागतात, त्यांचा गोड तुरट वास नाकात शिरतो आणि लहानपणी पाहिलेलं, एखाद्या मंदिरामागचं, एखाद्या गच्चीवरचं झाड आठवतं. कौलारू छपरावर वाकलेलं, छपरावर टपटपून ठिपक्यांची नक्षी काढणारं भरगच्च झाड. सहज हात लांबवावा झाडावरची जांभळं काढून तोंडात टाकावीत. बी तोंडात धरून मारलेल्या गप्पा आठवतात. चिक्कार जांभळं खाऊन घशाला बसलेला तोटरा आठवतो, काळे निळे हात ड्रेसला पुसल्यावर आईच्या नजरेत आलेली जरब आठवते. पायाखाली आलेलं एक जांभूळ आठवणींच्या गावात अशी फेरी मारून आणतं आणि "कुठून कुठे गेलो आपण" वाटून स्वतःशीच हसू येतं, तेवढ्यात आकाशाकडे लक्ष गेल्यावर जाणवतं, आकाशही गाभुळ होऊ लागलंय... जून लागलाय!
          जस जसे दिवस मृगाकडे सरकतात, काहिलीचं रूपांतर जीवघेण्या घुसमटीत होऊ लागतं. वारा पडतो. ऊन पळतं. वातावरणभर निःशब्द कळकळ साचून राहते. मुंग्या वारुळाबाहेर येऊ लागतात नि त्यांच्या पावलानेच कसाबसा जूनचा पहिला आठवडा सरतो. अखंड घामाच्या धारा पुसताना शेकडो लोकांच्या तोंडी "ये रे बाबा एकदाचा..." या आर्त विनवणीशिवाय काहीच नसतं. बघता बघता हवेतला कळकळ अशी टिपेला जाते की मळभाचा फुगा सारं आकाश व्यापून टाकतो.. एका क्षणी वातावरणालाच ही गुदमर असह्य होते, गार झुळका सुरू होतात नि वाऱ्याच्या बोटांनी, विजेच्या नखांनी फुगा एकदाचा फुटतो. सरीवर सरी बरसू लागतात. ऑफिसमधून, रस्त्यावरून, गाडीतुन, सायकलवरून, झोपडीतून, रानामधून, घरातून, शेतातून लाख नजरा वर होतात. आकाशाला नजरेतून धन्यवाद पोहोचवतात.
      असा तो येतो..... वर्षभर ज्या भेटीची वाट पहिली ती आश्वासक भेट होऊन. मनांना सुखवणारा गारवा होऊन, होरपळलेल्या जीवांकरता, चैतन्याची फुंकर होऊन...
-बागेश्री

Sunday, 9 June 2019

वळणावरचं घर

एकसुरी लांब रस्ता तुला कधी आवडायचा नाही, वळणाची वाट पाहत डोळा तुझा दमायचा नाही...
म्हणूनच वळणावरचं, तुला
घर माझं आवडायचं
येता जाता वळणावरती
रेंगाळणं तुझं व्हायचं...

खिडकीतून माझं मग
तुला पाहत राहणं
उबदार हवेचं गार गार होणं!
गुलमोहराने लालबुंद, गच्च मोहरून येणं
व्हराड्य़ाचं दाराबाहेर, आश्वस्त होत जाणं...

हळू हळू वाढत गेलं
नजरांचं फितूर होणं
पावलांचं रेंगाळणं
हुरहूर घेऊन झोपणं अन्
रोज एक स्वप्न
सकाळी धडपडून पुन्हा 
वेळेमध्ये उठणं
घड्याळात बघणं
तुझ्या वेळेत
खिडकीत येऊन बसणं!

तूही तिथून रोज, न चुकता जायचीस
कधी सहज कधी मुद्दाम
उगाच रेंगाळायचीस

हातातली तुझ्या वह्या पुस्तकेच पडायची किंवा
कधी न दिसणारी काडी पायी रुतायची
गुलमोहराची कळी नेमकी तिथे वेचायची
सावरलेल्या केसांना एकसारखे करायचीस..

वर्षे सरली
वय झाले
सारे मागे पडले
आता कधी वठला गुलमोहोर
थकल्या व्हरांड्याशी, गप्पा मारत बसतो
आपल्या वेडेपणाला हसतो की,
गप्पांच्या निमित्ताने
तो ही
जुन्या आठवणींत रमतो?

-बागेश्री

Sunday, 26 May 2019

मन राधा राधा झाले

मन राधा राधा झाले
गोकुळात चालत गेले
यमुनेच्या काठावरती
पाऊल उमटले ओले

यमुनेला पटली ओळख
थरथरला मधुर शहारा 
ती म्हटली, युगायुगांचा
आलीस करूनी फेरा?
-बागेश्री

Friday, 19 April 2019

आयुष्यातलं एक पान

एखादा दिवस अंगावर, अत्तर शिंपडून येतो
आयुष्यातलं एक पान, सुगंधी करून जातो!
अशाच एका पानाचा
कोपरा खुण म्हणून
ठेवून द्यावा मुडपून...
आयुष्यात अप्रिय घटनांची 
मालिका सुरू असताना 
हलक्या हाताने तेच 
पान जरासे उघडून
कोपऱ्यामधल्या टेबलावर 
द्यावं हळूच ठेवून
बघता बघता खोलीभर 
आल्हाद दरवळ पसरतो
मनावरचा ताण 
हळू हळू वितळतो

अशी पानं असतातच
पुन्हा पुन्हा जगण्यासाठी,
हरवलेलं आपलं काही
आपल्या आतच शोधण्यासाठी!
मनभर जगून झाल्यावर
पुस्तक घ्यावं मिटून
आयुष्याशी भिडावं
नवा डाव थाटून...
-बागेश्री  

Thursday, 28 March 2019

ओंजळ

चांदणी ओंजळीत आली आणि

मला आकाश झाल्यासारखं वाटलं...

वाटलं की

इथून तिथेपर्यंत मीच व्यापून आहे... 

मीच भरून येणार

मीच रिती होणार

अंगभर रुळणा-या

चांदणीचं कौतुक करायला

वेळ पुरायचा नाही

माझं आकाश होणं

दिवसभर सरायचं नाही..

पण 
शेवटी आकाशच ते! 
लांबून लांबून दिसणारं
असल्यासारखं भासणारं
खरं तर
आपली ओंजळ नि त्याची पोकळी, 
सारखीच...!
-बागेश्री

Wednesday, 20 March 2019

रंगात रंगूनी सा-या

तिने त्याला चुकवून रात्रभर त्याचा सदरा,
रंगीत पाण्यात बुडवून ठेवला.
सकाळी पाण्याबाहेर काढल्यावर
तो तसाच शुभ्र, कुठलीच रंगछटा नसलेला!
तो हसला.
ओठांच्या कोप-यातला जोडदात लक्ककन चमकला.
म्हणाला, "सांगितलं होतं ना तुला, 
मी सगळ्या रंगात वावरतो पण निर्लेप आहे.
त्याच्या चेह-यावर राग, द्वेष, अहं काहीही नसतं.
मानवी कुतुहलाची गंमत मात्र वाटते त्याला.
-बागेश्री

Monday, 18 March 2019

Ginie

एखादवेळी फार विचार न करता गाडी काढावी आणि कुठल्यातरी रँडम दिशेने प्रवास सुरू करावा. एकट्यानेच. आपली गाडी, रस्ते अनोळखी! त्यावरचे खाचखळगेही अनोळखी. स्टेअरिंगवरची पकड आणि प्लेअरवरचा तलत मात्र ओळखीचा! काही वेळ गेल्यावर, मोकळा रस्ता लागल्यावर, एक उसासा बाहेर पडतो. दीर्घ नि:श्वास. तडकाफडकी निघाल्यामुळे अपूर्ण राहून गेलेल्या गोष्टींकरता. पण; डोळ्यांपुढे असतो लांबलचक, एकटा सुस्त पडलेला नागमोडी, डांबरी रस्ता. अंगावर मृगजळांचे दागिने घेऊन पहुडलेला. नकळतच हसू साकळतं ओठांच्या कोप-यांत. आणि गुणगुणू लागतो आपण. स्टेअरींगवर ताल धरतो, तेव्हा वाटतं, गेले कित्येक दिवसात मन हे असं मोकळं झालंच नाहीये. आजूबाजूला उन्हाच्या रखरखीतूनही फुललेला चाफा पाहिला की वाटतं, ही खरी जगण्याची जिद्द. सुगंधी जिणे. मग वाटतं, कुठे असतात एरव्ही हे विचार. का हा हिरवा रंग, एरव्ही नाही खुणावत. हे प्रखर उन एरव्ही का नाही दिपवून टाकत आपल्याला. की आपला मेंदू जगण्याच्या विवंचनांनी, ध्येय, महत्त्वाकांक्षा यांनी इतका तुडूंब भरलाय की जागाच उरली नाहीये इतर कशासाठी.... पुन्हा एक दीर्घ नि:श्वास!!
अंतर सरत जातं.... आपला एकांतातला प्रवास आपल्याशीच खुलत जातो. जसे पुढे जाऊ तसे सा-या विवंचना एक- एक करत सुट्ट्या होत जातात, हेलकावे घेऊ लागतात, तलतबरोबर!

एखाद्या छान जागी, मनासारखी कॉफी घेऊन परतीचा प्रवास सुरू करेस्तोवर तर मन- शरीर- मेंदू हलके झालेले असतात... परतीच्या प्रवासात साद घालावी हेमंतकुमाराला. त्याच्या गाण्यात हरवून गेलो असता, रिकाम्या मेंदूत येऊ लागतात अनेक दिवसांपासून न सुटलेल्या सर्व प्रश्नांची चपखल उत्तरं, अव्वल तोडगे. तेव्हा जाणवतं, कधी कधी समस्यांपासून दूर जाऊन उभे राहिलो की उत्तरे अशी धावत येतात, गळामिठी मारतात!
कधीतरी हे असं, अन्प्लॅन्ड, ड्रायविंग सीटमधे बसून, स्वतःचा पूर्ण ताबा घेऊन, स्वतःला फिरवून आणावं एका वेगळ्याच प्रदेशातून. आपल्याला माहिती नसतं, आपल्या आत कुणीतरी खास आहे ते. जरासा मोकळा होताच सगळी तोडगी शोधून हाती देणारा एक जादुई, जिनी!
-बागेश्री

Wednesday, 6 March 2019

सख्य

बरेचदा अनोळखी 
चेह-यावरले "डोळे"
ओळखीचे वाटतात....
पहिल्यांदा भेटूनही
जुनी ओळख सांगतात..
जणू त्या डोळ्यांना असतो ठाऊक
आपला सारा प्रवास,
आपण करत राहतो कयास
हे कसं शक्यय?
अपरिचिताचं आपल्याशी 
हे कुठलं सख्यय?

विसरतो, 'आपण' क्षणभंगूर तरी
आत्मा चिरंतन आहे
अनेक शरीरं
ओलांडत त्याचा
प्रवास सुरु आहे
कुणी त्याला कधीतरी
असेल भेटला कुठेतरी
डोळे म्हणजे आत्म्याचं
करकरीत स्वच्छ बिंब
जुनी ओळख पटून
दाखवतात प्रतिबिंब..
आपण मात्र उगाच
करत बसतो कयास
हे कसं शक्यय..?
अपरिचिताचं आपल्याशी
हे कुठलं सख्यय?
-बागेश्री

Tuesday, 5 March 2019

मेळ

काहीतरी तुटत असताना
आत असते ना एक जाणीव,
होईल सगळं व्यवस्थित
येईल पुन्हा जुळून!
जाणिवेची त्या सारी
असते मदार
कशावर?
नात्यांच्या
गुंफलेल्या,
धाग्यांवर नि दो-यावर!
साकारताना नातं आपण
विणतो ते घट्ट- मुट्ट!
तरीही
वीण तटतटताना
दिसते कधी उसवताना
पण आत आत वाटतं
असेल हे तात्पुरतं
आयुष्याच्या खेचाखेचीत
वरखाली झालेलं
चुकला टाका तरीही
फार नाही बिनसलेलं
करतो जरा दुर्लक्ष
हाच विचार करून की
होईल सगळं व्यवस्थित
येईल पुन्हा जुळून!
खूप जगून झाल्यावर
मागे वळून पाहिल्यावर
वाटत रहातं नंतर
उगा वेड्या आशेला
धरलं गृहीत निरंतर
तेव्हाच जरा खरंतर
हवं होतं थांबायला
उसवलेलं सांधायला
संबंधाच्या धाग्यांना
पुन्हा घट्ट बांधायला...
नसतीच गेली हातची
टळून एक वेळ
राहिला असता टिकून
नात्यांचा अखंड मेळ.....
-बागेश्री

Thursday, 28 February 2019

स्थैर्य

अत्यानंदाने डोळ्याला डोळा लागला नाही असे कितीतरी सख्खे क्षण येऊन जातात आयुष्यात पण ते सारवत नाहीत दु:खांच्या सावत्र रात्री! आनंद आणि दु:ख वेगळाले. त्यांची प्रकृती भिन्न, नियत वेगळी. म्हणूनच त्यांचं स्वागत करण्याची, आपलीही पद्धत वेगळी. चुकवू म्हणून त्यांना चुकवता येत नाही. ते येतात. नेमाने. चक्राकार पद्धतीने. हक्काने, अगदी पाहुणे आल्यासारखे. रुबाबात! सगळेच पाहुणे कुठे आपल्याला प्रिय असतात? काहींचं करतोच की आपण, निमूट, कर्तव्य असल्यासारखं. खरं तर दोघांकडेही समान त-हेने पाहण्याची नजर येते तेव्हा म्हणावं, जगण्याला स्थैर्य लाभलं म्हणून....
-बागेश्री

Friday, 22 February 2019

Insecurity

कधी कधी
आपल्याही नकळत
वागून जातो आपण
विचित्र, असमर्थनीय!
आणि स्वतःला स्वतःपुढे
निर्दोष सिद्ध करायला
देत बसतो त्या
वागण्याची लक्ष लक्ष समर्थनं!
माझ्या नाही
समोरच्याच्या
काळजीपोटी भल्यासाठी
प्रेमाकरता मायेपोटी
असेन असा वागलो!
पाहिलेत चार जास्तीचे
पावसाळे नि उन्हाळे
चुकतील कसे माझ्या
या अंत:करणामधले
उमाळे?
खरं तर तेव्हा
आली असते उकळी
आतल्या खोल
असुरक्षिततेच्या भावनेला,
वर मात्र जगाला
लावतो आपण पहायला
प्रेमाचा फसवा देखावा अन्
कोटी कोटी बुडबुडे
मायेच्या
सो कॉल्ड
उमाळाल्या...!
-बागेश्री

Thursday, 14 February 2019

शेला

...... सारे जगणे एकवटून
ज्या क्षणाची वाट पाहिली तो क्षण हाती घेऊन
उभा होता तू पाठवलेला एक गोप
त्याच्या ओंजळीत होता चुरलेला आम्रमोहोर...
तुझ्या- माझ्या एकांतातली खूण!

तो म्हणाला "यमूनेपल्याड श्रीकृष्ण आपली
वाट पाहतायत"
मला खात्री झाली,
पल्याड नक्की तूच उभा आहेस, कारण
यमुनेवर फुलू लागले आनंदतरंग
हवेला सुटला वैजयंतीचा दरवळ
शुभ्र ढगांना येऊ लागले सावळे काठ
एकाएकी वातावरण धुंद कुंद झाले मुकुंदा
मला कळले, तू आला आहेस
तूच आला आहेस...!
पण का सख्या?
तुला चार पावलं पुढे यावे वाटले नाही?
पार करावी वाटली नाही यमुना?
तू पाऊल उचलले असतेस
तर यमुनेने तुला वाट करून दिली असती,
हे ठाऊक असतानाही,
तू असा निरोप धाडावास?
कुणा एकाकरवी?
काय आडवं आलं ?
सुताचे जाऊन रेशमी झालेले उत्तरीय की
मोरपीसाजागी आलेला मुकूट?

मीही अडले
त्याला धाडले, माघारी
म्हटलं, येऊ दे साक्षात तुझ्या श्रीकृष्णाला इथे
राधेची मनधरणी करायला...
विचार म्हणावं,
पुढ्यातून वाहणा-या यमुनेलाच
किती काळ तिष्ठली आहे त्याची राधा?

सकाळची दूपार
दुपारीची सायंकाळ झाली सख्या
न तू आलास न माघारी गेलेला गोप,
मी उतरवला माझा शेला आणि
घातली उडी
पार केली अस्वस्थततेची यमुना..
पण तिथे तुझ्या शेकडो पाऊलखुणांखेरीज
माझ्या हाती काहीच आलं नाही
तू घातल्या होत्यास
असंख्य येरझा-या
यमुनेच्या काठावर.....

कशी रे वेडी मी?
कशी हे विसरले की
गोकुळाला तू दिल्या होतास
बाळलीला करणाऱ्या
कान्हयाच्या अभेद्य आठवणी!
मुत्सद्दी श्रीकृष्णाची सावलीही त्यावर नको
म्हणून आज
इथेच थांबून माझी वाट पाहत राहिलास...

तुझ्या पाऊलखुणा
ओंजळीत भरून घेताना आठवत गेले,
एकदा माझा भरजरी शेला हाती धरून
म्हणाला होतास,
"जप हो राधे, मानवी अहंकाराचे कंगोरे मोठे अणुकूचीदार, कधीतरी अडकायचे याचे टोक त्यात!!"
अन् हसला होतास खळखळून
पण 
असे अडकलेच टोक तर,
तो शेलाच त्यागून द्यावा
हे मला किती उशीरा सुचले कान्हा...
-बागेश्री

Monday, 14 January 2019

तुळजाभवानी

मी तुळजाभवानीला गेलते
कोलाहलाच्या दिशी
तिच्याच अंगणात
तीच अंगात येऊन घुमत व्हती
एक बाई
लोक येऊन नमस्कार घालून
चाल्लेते तिच्यासमोरून
बायांची तिला कुंकू लावायची झुंबड,
कपाळ माखून डोळ्यावर
उतरलीती लालिमा
......ती घुमत व्हती

इच्छापूर्त्ती दगड फिरत व्हता,
हो- नाही निकाल सांगत
पिचलेल्या मानसांच्या अपूर्ण मनोरथांचा..
बाप्ये बाया लोटांगण घालत घालत
देवळाला प्रदक्षिणा घालत व्हते
आणि भवानी गाभा-यात,
गाभा-याच्या अंधारात उभी एकाकी

मी तिला भेटले तवा
अपार गर्दी व्हती
सारे तान्हलेले
तिला पह्याला
मला वाटतेलं
मी ही इतक्या लांबून आले तवा
बोलील माझ्याशी दोन शब्द
हलले नाही
तिचे व्हटं
पर हसली गुढ, गेल्या येळसारखीच
मी म्हनलं
"बरं माय. येते पुढल्या येळी.."

ती घुमणारी गप पडलीती
दगडाला टेकून
मला वाटलेलं
तिच्या कानात जाऊन सांगावं
खोटी देवी का आणतीस अंगात
तुझ्या आत खरीखुरी शक्ती हाय तिला जागव
"अनुभूती" ची रक्षा करीत जिनं
महिषासूराला धाडलंतं यमसदनी
जिनं देली शिवाजीला पराकरमी तरवार
तिच्या दरबारी हायस तू.....

पर मलाच उलगलं की,
हिथं प्रत्येकाची आपली भाशा हये श्रद्धेची 
कोण्ही तिच्याशी कशी जोडावी नाळ
ह्ये ज्येचं त्येनं ठरवलं अहे...
त्येत कुनीच करू नये
ढवळाढवळ
ती सुद्दा कुठे करिती?
पर ती जी देवूळात उभी ठाकून 
मंद गूढ हासतेली
त्या ईश्वव्यापी हासण्याचा ठाव
लागंल का कदी 
कोण्हालाबी?
-बागेश्री

नॉस्टॅलजिक घमघमाट

.... पळत्या थंडीतलं उन अंगाला चटकेपर्यंत गच्चीत बसून नुकतेच धुतलेले केस वाळवत बसायचं! केसातून गालावर येणारे उन्हाचे कवडसे अनुभवत, शिकेकाई किंवा रिठ्याचा घमघमाट श्वासात भरून घेत निवांत बसलेले असताना "तिळपोळ्या झाल्यात बरंका गरमागरम" आईची हवीहवीशी हाक यायची आणि गच्चीवरून धावत सुटायचं! ही त्या दिवसांची गोष्ट... सक्काळीच स्नानादी आटोपून आई- काकू स्वयंपाकाला भिडलेल्या असायच्या. आमच्या घरी गावातले इतर नातेवाईक जेवायला जमणार असायचे. काकू सकाळीच मदतीला हजर झालेली असायची.. त्यांचे आटोपेपर्यंत आजीबाईनी देवापुढे मातीच्या लहान बोळक्यांतून, टहाळाचे दाणे, साखरेचे काटे उठलेले रंगबिरंगी तिळ, तिळाच्या रेवड्या सजवलेल्या असायच्या. मग तिळगुळाच्या पोळीचा नैवेद्य बाप्पाला झोकात दाखवला जायचा. हळू- हळू सारे जमले, आणि स्वयंपाकाच्या घमघमाटाने भूक चाळवली, की मिक्स भाजी- तर्रीदार भरली वांगी- बाजरीच्या भाक-या- गाजराचे काप- लोणी- ठेचा- मठ्ठा, आणि... तिळाच्या पोळ्या असा सरंजाम घेऊन, सगळी मंडळी आंडीमांडी घालून, एकत्र मिळून जेवणावर ताव मारायची! पहिला घास घेताच काकाला नेहमीप्रमाणे बुक्की मारून फोडलेला कांदा खाण्याची हुक्की यायची. मग घरातल्या शेंडेफळाला, "छोट्या, परडीतला कांदा आण की एक" अशी आज्ञा सुटायची. तेही उत्साही तुरूतुरू आज्ञापालन करायला जायचे. पुन्हा आपल्या जागी येऊन बसताना मात्र अशा खुबीने पाण्याचा तांब्या पालथा करायचे की काकाला कुठून याला कांदा आणायला सांगितला असे होऊन जाई. पाण्याचा असा गौप्यस्फोट होताच जो तो पटापट एका हाताने आपलं ताट दुस-या हाताने एखादं पातेलं घेऊन उभा रहायचा. छोट्याचा उद्धार करत पाणी पुसण्याचा कार्यक्रम साग्रसंगीत पार पडायचा. काकू "अहो लहान आहे ते, मुद्दाम नै केलं त्यानं. येरे इकडे" म्हणत त्याला जवळ घेऊन जेवायला बसायची. विस्कळीत झालेलं पुन्हा पदावर येत गमती- जमती करत पंगत रंगायची. गुळपोळी चिवडून झालेली बारक्यांची गँग खाली खेळायला उतरायची. त्यांच्या ताटातलं उष्टं त्यांच्या आया हळूच आपापल्या पानात घ्यायच्या. आता मात्र मोठ्यांच्या ख-या गप्पा रंगायच्या!! आई काकूच्या सकाळपासून झालेल्या दगदगीवर या गप्पांचा खरा उतारा असयाचा. एकमेकांना आग्रह करत यांचे चक्क तासभर जेवण चालायचे. ती मैफिल पाहण्याचा मोह मला कधीच सुटला नाही. मोठ्यांचे एक वेगळे रूपत्या पानावरच्या गप्पांमध्ये मी पाहिलेय. त्यांनी पाणी आणून दे, किंवा एखादी चटणीच आणून दे निमित्त करून मी तिथे रेंगाळायचे. मोठ्यांना असे रिलॅक्स असताना पहात रहायचे. त्यांच्या गप्पा कळत नसल्या तरी, या एकमेंकांमध्ये किती घट्ट प्रेम आहे, याची जाणिव आनंदी करायची. सणावाराला सारे जमून असे निवांत होताना पाहणे, म्हणजे सुख होतं. जेवणानंतर मागचे आवरतानाही, त्यांना बोलायला विषय पुरायचे नाहीत. एका विषयावरून दुस-या विषयावर काय सहज त्यांची गाडी घसरायची. बरं आई, आज्जी, काकू, वहिनी एका ट्रॅकवर बोलायचे तर बाबा, काका, दादा लोक दुस-या. तरीही एकाएकी त्यांचे ट्रॅक एकत्र येऊन सगळे अचानक एकाच विषयावर बोलू लागायचे. ही कला त्यांना कशी आत्मसात होती हे मला कधीच समजलं नाही. सगळी चकाचक आवरा आवर झाली, की खाली सतरंजी टाकून गप्पा आणखी टिपेला जायच्या. पान सुपारीचे डबे उघडत, भरल्या पोटी, कुणी कुठे, कुणी कुठे आडवे होत बोलत रहायचे. हळू हळू गप्पांचे आवाज दबत दबत घोरण्याचे सूर लागायचे. हे असं झाल्याशिवाय सण साजरा झाल्यासारखं वाटायचंच नाही. आईच्या उबेला मी ही सुशेगाद निजून जायचे. चारच्या फक्कड चहाला पुन्हा घरभर वर्दळ होऊन जायची. सणावाराची सुट्टी अशी भरगच्च पार पडायची.... आता एकत्र कुटुंबपद्धती नाही आणि कुणी कुणाकडे फारसे जातही नाहीत. सणवार ज्याच्या- त्याच्या घरी. एक कपल आणि त्यांचं मूल, एवढ्यातच सण साजरे. त्यातही चटकन जेवून, पटकन आवरून जो तो आपला मोबाईल घेऊन बसतो. पूर्वी खरे तर मने इतकी मोठी होती की उणदुणं मिटवायला, संक्रातीची वगैरेही वाट पहावी लागायची नाही. आता माणसंच माणसांपुढे क्वचित येतात. त्यांचे राग- लोभही व्हर्चुअल! त्यात सणावाराला व्हॉट्सअ‍ॅपवर शुभेच्छा पाठवल्या की, "मी दिल्या बाबा शुभेच्छा" हे समाधान पांघरून, दिक्षित- दिवेकर डाएट नावाखाली इन-मिन अर्धी तिळपोळी खाऊन दुपारी गाढ निजून जायला होते...... दररोजच्या जगण्यात बदलत काहीच नाही आणि मागे पाहिल्यावर सगळंच बदललेलं असतं. तव्यावरच्या तिळाच्या पोळीला सुटलेल्या नॉस्टॅलजिक घमघमाटाने मला जुन्या दिवसात चक्कर मारून आणली, एवढं मात्र खरं! -बागेश्री


Monday, 7 January 2019

डोह

असा एक डोह
असते मी शोधत
डुंबता येईल 
ज्यात मला,
माझ्या अस्तित्वासकट...

मी भिरभिरतेय
शोधतेय
कधी कुणाच्या अपार करुणेत,
कधी कुणाच्या निस्पृह भावनेत
कुणाच्या अर्थात,
कुणाच्या परमार्थात
कुणाच्या असण्यात,
कुणाच्या नसण्यात
कुणाच्या अंगणात किंवा
कुणाच्या भंगण्यात
एखाद्याच्या जाणिवेत
माझ्या तरी नेणिवेत
पण मला सापडतच नाही
एकही डोह,
जो सामावून घेईल आहे तसा
एकही प्रश्न न करता आहे की, तू कोण... तू कसा?

वाटलं होतं,
घर सुटल्यावाचून
मीपण तुटल्यावाचून
होणार नाही सार्थ
लाभणार नाही अर्थ
ह्या जगण्याला...
तेव्हापासून आजवर
फिरुन झाले जगभर
नाही लागली हाती
हक्काची कुठली नाती..

म्हणून सांगते एकदा 
गवसल्यावर
सोडू नये,
हक्काच्या डोहांचे मन कधी
मोडू नये...
-बागेश्री

Thursday, 27 December 2018

रडू

बायी निसती हमसू नको,
रडून घे एकवार
स्वत:च्या पुरात
वाहून जाईस्तोवर...

तुझं झिजणं
मनाला मारून जगणं
आणि त्येच्यामुळं धुमसणं
समजून घेणारं हे जग नही
ह्ये युगानयुगे हिथे येऊन बी समजलं
न्हाई तुले?
तुझं दुख त्रास त्रागा झाकून
सुहास्य सुवदनीच
हवी असतीस तू
या जगाले..
तुला तुझ्या आतून
येका बायीबगेर
दुसरं कुनी वळकू
शकत नसतंय
पर बायी तुझ्या सखीला तरी तू
किती जवळ येऊ देतीस?
म्हनून म्हणतले
तुझ्यापाशी येकच मार्ग असतोय
एकवार स्वतःतून वाहून जायाचा
लख्ख होऊन जायाचा
मग आपसूक
येतलं
तुज्या व्हटावर हसू
तुलाबी आवडणारं अन् तुझ्या सग्यासोय-यास्नीबी


Wednesday, 26 December 2018

मैत्र

कोवळसं ऊन आकाशातून झेपावत पृथ्वीकडे येतंय. त्याची ओढ आदिम आहे. ते हात पाय ताणून देत सांडल्यासारखं सर्वत्र पसरेल. झाडं, पानं, फुलं, नदी, नाले, घर दार खिडक्यांमधून हवे तिथे शिरेल. हक्काने शिरकाव करेल, जागा मिळेल तिथे पडून राहील. आडोसा आला की सावली होईल. त्याला आगंतुकपणाचं वावडं नाही..
      फार पूर्वी आपलं इथे अस्तित्वही नसल्यापासून ते असं तिच्या ओढीनं आभाळ कापत झेपावत उतरतं. आपल्या सिमेंटच्या, काळ्या धुराच्या रेघोट्या तिच्यावर उमटण्याआधीपासूनचं त्यांचं मैत्र असं सोनसळी घट्ट आहे.
         रोज भल्या पहाटे कावळ्यांनी जागं केल्यापासून ती त्याची वाट पाहते. गारठलेला पाण्याचा पदर लपेटून त्याच्या स्वागताला सज्ज होते. तो तिचा आकाशीचा दूत आहे. भरती ओहोटीकरता चंद्राला दमात घेतो. सागराची वाफ करून तिच्याकरता पावसाची सोय करतो. तिला हसरी खेळकर पाहून त्याचं चित्त खुलतं. तीही त्याचा तापट स्वभाव चांगला सांभाळून घेते. कधी त्याचं काही चुकलं तरी त्याला पोटाशी घेते.
         मी रोज सकाळी चालायला जाताना त्यांची ही भेट बघते. कोवळं कोवळं हितगुज त्यांच्या नकळत ऐकते. मग मला वाटतं आपण इथे असू, आपण इथे नसू ते मात्र एकमेकांकरता सदैव असणार आहेत. त्यांचे नियम चुकत नाहीत, भेटीच्या वेळा मागे पुढे होतात बरेचदा, पण रोजची भेट काही केल्या चुकत नाही. कधी आभाळाने सत्याग्रह केला आणि त्याला झाकून टाकलं तर ढगाला कुठूनतरी छिद्र करून ते एखाद्या किरणाला निरोप देऊन घाईने तिच्याकडे धाडतं. 'मी आहे बरं, काळजी करू नकोस. हे वरचं निस्तरलं की आलोच.' तिलाही सवयीने सर्व ठाऊक असलं तरी एवढ्या निरोपाने तिची तगमग थांबते.
      शेवटी ती त्याची ऊर्जा आहे. तो तिची ऊब. हे मैत्र अनादी काल असंच चमचमत राहो....
-बागेश्री

लोटांगण


दर्शन घेऊन मंदिरात चार क्षण टेकल्यावर आजूबाजूच्या लोकांचं निरीक्षण करत होते. प्रत्येकाची श्रद्धा वेगळी. ती व्यक्त करण्याची पद्धतही वेगळी. आणि त्यामुळेच नमस्काराचे प्रकार वेगवेगळे. कुणी साधाच नमस्कार. कुणी दोन्ही हातांची बोटे एकमेकांत घट्ट गुंफून काही पुटपुटतंय. कुणी चार वेळा दोन्ही गालाला आबा-तोबा करून घेत छातीवर हात घट्ट रोवून नमस्कार पोचता करतोय. कुणी गुडघ्यावर येऊन त्यांच्यापुढे नाक घासतोय. थोडक्यात देवत्वाला जोडून घेण्याची प्रत्येकाची पद्धत आगळी. परंतु लोटांगण घालणाऱ्यांचं मला सगळ्यात जास्त कौतुक आहे. ती सपशेल शरणागती.
लोटांगणाने एकतर आपण देवाच्या मूर्तीपुढे खुजे होऊन जातो दुसरं म्हणजे मागणा-याने ताठपणा त्यागून लीन झाल्याशिवाय देवाचा कान जिंकता येत नाही.
या दरम्यान हे ही घडतं, की तेवढ्यापुरतं जेव्हा आपण जमिनीला टेकतो तेव्हा डोक्यावरलं, खांद्यावरलं अपेक्षांचं, कर्तव्यांचं, जबाबदारीचं ओझं भुईला टेकतं नि आपण पार हलके होऊन जातो.
देवळातली सकारात्मकता आपल्या आत भरून घेऊन नव्या ऊर्जेने जगण्याला भिडण्याची किमया त्या एका लोटांगणाने घडते.
-बागेश्री

स्वोच्चता

घर सफाई करताना
वाटतेलं
एकवार फिरवावे नेत्र
आपल्या दिशेने आत..
त्या घराची स्वोच्चता कधी केलती
 जल्मापासून?

केवढाली स्वार्थाची जळमटं
गुतलेते किडे त्यात
आपूनच योजून गुतवलेले
आन परमार्थाची
निसती धूळ.
देवघरबी दिसतेलं
धूळ खात पडलेलं
कधी सोताच्या आत येऊन
लावला नही दीप
मनाच्या गाभा-यात..
कसं उजळावं
अंतःकरण?
पर आवडलीती
मला ती जागा
शांत कशी कुनास ठाऊक
आणि गार बी
बाहेरचा अंगार अजून डसलेला नही ह्या जागेला

मी निर्धारानं
सोच्च करायला घेतलंय समदं
दीप उजळल्याबिगर जायची नही इथून
आज हिथंच रहावं म्हणते
-बागेश्री

गुतवळ

मला कळतेलं
कुनी नसतंय कुनाचं
जलमापासून जाईपरयंत
सगळे इनतात धागे
आपल्याशी
सोयर असल्यापरमाने.
पर प्रत्येकाला हवं असतंय,
आपल्यातलं काहीतरी...

या धाग्यांची गुतवळ

साम्हाळत
कुनाकुनाचं वझं पेलत
जगतो आपन,
आपल्याला वाटू लागते
आपणच ग्रेट
सगळ्याईले घेतलंय
सम्हाळून
पर जाताने येते ध्यानात,
आपलाबी एक धागा व्हता
कुनाच्यातरी गुतवळीत....
-बागेश्री

Friday, 21 December 2018

विसर्ग

तुले सांगते
ज्या लोकायचे आयुष्य
भिरकावलेले असते
या जगाच्या पसाऱ्यात
ज्येंना पशुपक्षी तर भितेत
त्ये मानूस ह्येत म्हनून,
पर मानूस वागवत नही
मानसापरमाने,
त्येला ईचारावा
जगण्याचा अर्थ
कारण,
फक्त त्येला उलगलेला असतोय,
दुःखामधला इसर्ग अन्
वेदनेच्या काना मात्रा !
-बागेश्री

Thursday, 13 December 2018

आज

एक गोष्ट वाचली होती फार पूर्वी. घराची स्थिती साधारण असलेली एक आई स्वतःची हौस मौज मारून भविष्याला जरा हातभार म्हणून वाचवलेले पैसे अंधाऱ्या पोटमाळ्याच्या फडताळात ठेवायची. स्टीलच्या डब्यात. गपचूप. एकेवर्षी फार फार नड लागली तसा तिने डबा उघडला तर तिच्या हाती नोटांचा भुसा आला. वाळवी लागलेली.
वाटलं,
आपण काय वेगळं करतो?
हाती आलेला आजचा क्षण अमुक एका टप्प्यानंतर जगूया. अमुक यश मिळाल्यानंतर, तमुक गोष्ट झाल्यानंतर, उत्कर्षाच्या, इच्छापूर्तीनंतरच्या टप्प्यानंतर असं म्हणत फडतळातल्या डब्यात साठवत जातो. आणि आयुष्याच्या एखाद्या क्षणी जेव्हा तो डबा उघडतो तेव्हा त्याला काळाची वाळवी लागलेली असते. हाती 'न जगलेल्या क्षणांचा' भुसा येतो नुसता.
      "आज" साठवता येत नाही. तो वसूल जगून घेता येतो फक्त!
-बागेश्री

Tuesday, 4 December 2018

मोरपीस

मी अजूनही जिवंत ठेवल्या आहेत
त्या सर्व जागा
जिथे तुझ्या स्पर्शांची ओळख
रेंगाळली होती कधी काळी..
गाईच्या घंटेपासून ते
रानाच्या पायवाटेवर
उमटत गेलेल्या तुझ्या
हाता- पावलांच्या ठशापर्यंत....
तुझ्या पाव्यापासून,
कुंजवनात तू भान हरपून डोलताना
तुझ्या अंगाखांद्यावरुन
टपटपून गेलेल्या आम्रमोहोराच्या
बहरापर्यंतचे सारे सारे काही
मी जिवंत ठेवले आहे,
पुन्हा पुन्हा त्या जागांना भेट देऊन
माझ्या मनात तुला जागते ठेवून..
इतकेच काय तर
कधीतरी केसात मोरपीस माळून
कान्हाच झालेय मी
आणि तुझ्या गोपिकांनाही
पडलीये भूल, जणू काही साक्षात
तूच आला आहेस
उभा आहे त्यांचा गोप, कृष्ण, मुकूंद, प्राणसखा
पुन्हा त्यांच्यासमोर!
त्यांनी धरलाय फेर माझ्याभोवती
इतकी तुझ्या रुपात समरूप होऊन
मी घेतलाय पदन्यास कान्हा,
विसरून आपल्यातलं अंतर
माझ्यातून तू उमलून आला आहेस,
कैक वेळा!
तेच मोरपीस रात्री
उशाशी घेऊन नकळत मोकळा होतो बांध
झिरपत राहतात डोळे
माझ्याच चकव्यात अशी वारंवार मी
बुडत सावरत राहते म्हणून...
पण मला सांग, एकदाच सांग
त्या त्या वेळी दूर तिकडे इंद्रप्रस्थात
तुझ्या मोरपिसालाही ओल येते का रे?
-बागेश्री

Sunday, 2 December 2018

सुवर्णकण

कधी कधी देव अशा देवत्वाला जन्माला घालतो की त्याचं सारं आयुष्य आत्मबोध आणि आत्मशोधात व्यतित होतं. जीवन आणि आयुष्य यातील भेद न कळता ते देवत्व स्वतःत मिटलेलं, स्वतःपुरतंच उगवून स्वतःत विझून जातं.

.... आणि कधी देव अशा देवत्वाला निपजतो की जणू आत्मबोध संगतीने घेऊन तो या जीवनात प्रकटला. त्याच्या स्पर्शाचे कण सुद्धा तुमच्या जाणीवा जागृत करायला पुरेसे ठरतात. अशा देवत्वाच्या आसपास सामान्य ढीगांनी पेरलेले असतात, आपापला आत्मोद्धार करून घेण्याच्या हेतूने. असे देवत्व आसपास आढळले जे आत्मप्रगती साधून आपल्या वाणीने, ज्ञानाने, बोधाने तुम्हाला समृद्ध करू इच्छित असेल तर ते मोकळ्या हाताने, स्वच्छ मनाने, खुल्या हृदयाने स्वीकारावं. फार कमी नशिबवानांच्या हाती हे सुवर्णकण येतात.
-बागेश्री

Thursday, 29 November 2018

कधी असे तर, कधी तसे रे..

उन्हात रणरण चालत जाता
वाटेवरल्या उभ्या मोडक्या
मंदीराच्या त्या वळणावर
कधी मंदशी, झुळुक होऊन

पाणी पाणी जीव होताना
कुठून अचानक येतो कोणी
ज्याची माझी ओळख नाही
जातो नीर माडाचे देऊन

मनात येते गाणे गावे
शब्द मिळेना सूरही नाही
तेव्हा अवचित आली कविता
आकाशाचे गाणे होऊन

चिंब जागत्या कृर रात्रीचा
डंख काळसर डोळा रुतता
दूर अंधूक कंदिल होउन
होतास तिथे, मिणमिण करता...
तुला वाटते, भेट आपली
उशिरा झाली फार फार पण
जगून गेले आहे तुजसव
अनेकवेळा, अनेक क्षण मी..
कधी असे तर, कधी तसे रे !!
-बागेश्री

Featured post

आजीमाय

लग्न कार्याशिवाय माझं माझ्या आजोळी, नांदेडला जाणे होत नाही. एकदा असेच लग्नकार्यानिमित्त तिथे होते,  साधारण दीड- दोन वर्षांपूर्वी. मामे- भाव...